İçeriğe atla

Centor

Centor Kriterleri ve McIsaac Skoru (Streptokoksik Farenjit) Hesaplama

Boğaz ağrısında McIsaac (yaş düzeltmeli) ve klasik Centor skorunu hesaplayın: kaynaklı olasılık tablosu, kültür ve hızlı antijen testi eşikleri, IDSA notları.

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralıkAnlamıKılavuz yaklaşımı
Düşük olasılıkMcIsaac -1, 0 veya 1 puanMcIsaac 1998 kohortunda 0 puanda kültür pozitifliği yüzde 2,5, 1 puanda yüzde 5,1 bulunmuştur; olabilirlik oranı 0,5 altındadır. Yayında 0 veya 1 puan alan hastalar başvuruların yüzde 59,2 kadarını oluşturmuştur. -1 puan yayımlanmış tabloda ayrı satır olarak yer almaz, 0 puanın altındaki risk grubudur.McIsaac 1998: bu bantta ne boğaz kültürü ne de antibiyotik önerilir. IDSA 2012 de öksürük, burun akıntısı, ses kısıklığı ve ağız içi ülser gibi belirgin viral bulgular varsa test yapılmamasını önerir.
Orta olasılıkMcIsaac 2 veya 3 puanMcIsaac 1998 kohortunda 2 puanda kültür pozitifliği yüzde 11,2, 3 puanda yüzde 27,8 bulunmuştur; olabilirlik oranı 5,0 altındadır, yani çoğu hastada sonuç negatif çıkacaktır.McIsaac 1998: tüm hastalardan kültür alınır, antibiyotik yalnız kültür pozitifse başlatılır. IDSA 2012 çocuk ve ergende negatif hızlı antijen testinin kültürle doğrulanmasını, erişkinde bunun rutin gerekmediğini belirtir.
Yüksek olasılıkMcIsaac 4 veya 5 puanMcIsaac 1998 kohortunda 4 puanda kültür pozitifliği yüzde 52,8 bulunmuştur (olabilirlik oranı 6,43) ve 4 puan alan hastalar başvuruların yüzde 10,5 kadarını oluşturmuştur. Yayımlanmış figürün en yüksek satırı 4 puandır; 5 puan aynı banttadır.McIsaac 1998: kültür alınır ve hastanın ateşi yüksekse veya genel durumu bozuksa ve erken dönemde başvurmuşsa penisilin klinik gerekçeyle başlatılabilir. Bu ampirik seçenek kurum politikasına bağlıdır; IDSA 2012 mikrobiyolojik doğrulama olmadan tedaviyi erişkinde önermez.
Düşük olasılıkKlasik Centor 0 veya 1 puanCentor 1981 erişkin acil servis kohortunda 0 değişkenli hastalarda kültür pozitifliği olasılığı yüzde 2,5, 1 değişkenli hastalarda yüzde 6,5 bildirilmiştir.Centor 1981 yönetim önerisi tanımlamaz, yalnız olasılık tahmini verir. Yönetim için McIsaac 1998 bantlarına veya kurum kılavuzunuza bakın.
Orta olasılıkKlasik Centor 2 veya 3 puanCentor 1981 kohortunda 2 değişkenli hastalarda kültür pozitifliği olasılığı yüzde 15, 3 değişkenli hastalarda yüzde 32 bildirilmiştir.IDSA 2012: klinik skorlama sistemleri düşük riskli hastayı ayırmakta yararlıdır, ancak kesin tanı için bakteriyolojik doğrulama gerekir.
Yüksek olasılıkKlasik Centor 4 puanCentor 1981 kohortunda dört değişkenin tamamı bulunan erişkinlerde kültür pozitifliği olasılığı yüzde 56 bildirilmiştir, yani bu hastaların yaklaşık yarısında etken streptokok değildir.IDSA 2012: acil serviste dört maddelik algoritmanın doğruluğu madde sayısına göre yüzde 32-56 arasındadır ve mikrobiyolojik doğrulama olmadan kullanılması gereksiz tedavi edilen erişkin sayısını kabul edilemez düzeyde artırır.

Sonraki adım

Her iki skor da tanı koymaz, yalnız A grubu beta hemolitik streptokok (AGBHS) farenjiti olasılığını tahmin eder. Centor 1981, erişkin acil servis hastalarında lojistik regresyonla dört değişken seçmiş ve kültür pozitifliği olasılığını dört değişkenli hastalarda yüzde 56, üç değişkenli hastalarda yüzde 32, iki değişkenli hastalarda yüzde 15, tek değişkenli hastalarda yüzde 6,5 ve hiç değişkeni olmayan hastalarda yüzde 2,5 olarak bildirmiştir. McIsaac 1998 aynı dört maddeye yaş düzeltmesini eklemiş ve 3-76 yaş arası 521 hastada skorun duyarlığını yüzde 83,1, aile hekimlerinin olağan değerlendirmesinin duyarlığını yüzde 69,4 bulmuştur; 3-14 yaş aralığında fark daha belirgindir (yüzde 96,9 ve yüzde 70,6). Skor temelli yönetim, antibiyotik reçetesi oranını yüzde 20,3 (105/517) düzeyinden yüzde 10,5 (53/503) düzeyine, yani yüzde 48 azaltmış ve bunu boğaz sürüntüsü kullanımını artırmadan sağlamıştır. Aynı yayında 4 puan alan hastaların başvurular içindeki payı da yüzde 10,5 çıkar; bu iki oranın çakışması rastlantıdır, biri hasta dağılımını biri reçete oranını anlatır.

Sonraki adım genellikle laboratuvar doğrulamasıdır. IDSA 2012, klinik skorlama sistemlerinin çok düşük riskli hastayı ayırmakta yararlı olduğunu, ancak streptokoksik ve streptokok dışı farenjitin bulgularının fazla örtüştüğünü, tüm klinik bulguları taşıyan hastalarda bile doğrulanmış streptokok oranının yaklaşık yüzde 35-50 arasında kaldığını ve kesin tanı için bakteriyolojik doğrulama gerektiğini yazar. Aynı kılavuz, çocuk ve ergende negatif hızlı antijen testinin boğaz kültürü ile doğrulanmasını, erişkinde bunun olağan koşullarda gerekmediğini, öksürük ve burun akıntısı gibi belirgin viral bulgular varsa test yapılmamasını ve 3 yaşın altındaki çocuklarda rutin test yapılmamasını önerir.

Yüksek bantta ampirik tedavi seçeneği tartışmalıdır ve yerel politikaya bağlıdır. McIsaac 1998 figürü 4 puanda kültür almayı ve seçilmiş hastada penisilini hemen başlatmayı seçenek olarak sunar; buna karşılık McIsaac 2004, skoru 3 veya 4 olan erişkinlerde ampirik tedavinin özgüllüğünü yüzde 43,8 (114/260), aynı stratejide erişkinlerdeki gereksiz reçete oranını yüzde 43,8 (146/333) ve toplam antibiyotik kullanımını tüm stratejiler içinde en yüksek düzeyde, yüzde 45,7 (360/787) bulmuştur. İki yüzde 43,8 farklı paydalar üzerinden hesaplanmış ayrı ölçütlerdir; sayısal olarak çakışmaları rastlantıdır. IDSA 2012 de erişkinde mikrobiyolojik doğrulama olmadan dört maddelik algoritma ile tedavinin, streptokok dışı farenjiti olan kabul edilemez sayıda hastanın tedavi edilmesine yol açacağını belirtir. Kısacası ampirik tedavi bir kılavuz önerisi değil, kurum politikasına bırakılmış bir seçenektir.

Skorun geçerli olmadığı durumları hatırlayın: klasik Centor modeli yalnız erişkinlerde türetilmiştir ve çocuklarda doğrulanmamıştır, yaş düzeltmesi zaten bu nedenle eklenmiştir. Tonsillektomili hastada tonsil maddesi değerlendirilemez, immünsupresyon, yakın zamanda antibiyotik kullanımı ve salgın dönemleri test öncesi olasılığı değiştirir. Skor ayrıca peritonsiller apse, epiglottit, Lemierre sendromu ve enfeksiyöz mononükleoz gibi tabloları dışlamaz. Bu satırlar kaynak atıflıdır ve hastaya özel tedavi önerisi içermez; test ve antibiyotik kararı klinik tablo, hastanın risk etmenleri, yerel direnç verisi ve kurum protokolü ile birlikte verilir. Aile hekimliği, acil servis ve kulak burun boğaz pratiğinde skorun rolü, hangi hastadan test isteneceğini standartlaştırmaktır.

Formül

McIsaac skoru (modifiye Centor, McIsaac 1998). İşaretlenen her madde yazılı puanı toplama ekler:

  • 38 °C üzerinde ateş öyküsü+1
  • Öksürük yok+1
  • Ön servikal lenf bezlerinde şişlik ve hassasiyet+1
  • Tonsillerde şişlik veya eksuda+1
  • Yaş 3-14+1

Yaş 15-44: 0

  • Yaş 45 ve üzeri-1

Puan aralığı: -1 ile 5. Yönetim bantları: 0-1 puan test ve antibiyotik gerekmez, 2-3 puan kültür alınır ve yalnız pozitifse tedavi edilir, 4 puan ve üzeri kültür alınır ve seçilmiş hastada penisilin klinik gerekçeyle hemen başlatılabilir.

Klasik Centor skoru (Centor 1981). Dört madde eşit ağırlıklıdır, yaş maddesi yoktur:

  • Tonsiller eksuda+1
  • Şişmiş ve hassas ön servikal lenf bezleri+1
  • Öksürük yokluğu+1
  • Ateş öyküsü+1

Puan aralığı: 0 ile 4. Yayında bildirilen kültür pozitifliği olasılıkları: 0 puan yüzde 2,5, 1 puan yüzde 6,5, 2 puan yüzde 15, 3 puan yüzde 32, 4 puan yüzde 56.

İki model dört maddeyi aynı tanımla kullandığı için sekme değiştirdiğinizde işaretlediğiniz maddeler korunur; yalnız yaş maddesi McIsaac sekmesine özeldir. Aynı hastada iki modelin farklı bant vermesi olağandır: 45 yaşındaki bir hastada klasik Centor 2 puan verirken McIsaac 1 puan verir.

Örnek hesap

Örnek 1, McIsaac sekmesi

Yirmi sekiz yaşında hasta iki gündür boğaz ağrısı ile başvuruyor. Muayenede tonsiller eksuda var (+1), ön servikal lenf bezleri şiş ve hassas (+1), öksürük tarif etmiyor (+1), evde ölçülmüş 38 °C üzerinde ateş öyküsü yok (0). Yaş 15-44 aralığında olduğu için yaş maddesi 0 puandır.

Toplam: 1 + 1 + 1 + 0 + 0 = 3 puan. Üç puan orta olasılık bandındadır: McIsaac 1998 kohortunda bu puanda kültür pozitifliği yüzde 27,8 bulunmuştur, yani hastaların dörtte üçünde etken streptokok değildir. Önerilen yol boğaz kültürü veya hızlı antijen testi almak ve antibiyotiği yalnız sonuç pozitifse başlatmaktır.

Aynı hasta 52 yaşında olsaydı yaş maddesi -1 olur ve toplam 2 puana inerdi. Bant yine orta olasılık olduğu için yönetim değişmez, ancak beklenen kültür pozitifliği yüzde 11,2 düzeyine düşer. Aynı bulgular 8 yaşındaki bir çocukta ise yaş maddesiyle 4 puana çıkar ve yüksek olasılık bandına geçer.

Örnek 2, klasik Centor sekmesi

Kırk altı yaşında hasta boğaz ağrısı ve öksürük ile geliyor. Tonsillerde eksuda var (+1), ateş öyküsü var (+1), öksürüğü olduğu için "öksürük yok" maddesi işaretlenmiyor (0) ve ön servikal adenopati saptanmıyor (0).

Klasik Centor toplamı: 1 + 0 + 0 + 1 = 2 puan; Centor 1981 kohortunda iki değişkenli hastalarda kültür pozitifliği olasılığı yüzde 15 bildirilmiştir. Aynı hasta McIsaac sekmesinde 45 yaş ve üzeri olduğu için -1 alır ve toplam 1 puana iner; McIsaac bantlarında bu, test ve antibiyotik önerilmeyen düşük olasılık grubudur. İki modelin aynı hastada ayrışması yaş düzeltmesinin doğrudan sonucudur, bu yüzden raporunuza hangi modeli kullandığınızı yazın.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

Centor ve McIsaac puanlaması, boğaz ağrınızın mikrop (streptokok) kaynaklı olma ihtimalini tahmin etmeye yarayan basit bir kontrol listesidir. Hekiminiz dört şeye bakar: bademciklerde şişlik veya beyaz iltihap olup olmadığına, boynunuzdaki lenf bezlerinin şiş ve ağrılı olup olmadığına, öksürüğünüzün olmamasına ve ateşinizin 38 dereceyi geçip geçmediğine. McIsaac sürümünde yaşınız da hesaba katılır, çünkü streptokok en sık okul çağındaki çocuklarda görülür ve 45 yaşından sonra belirgin biçimde seyrekleşir.

Puan yükseldikçe streptokok ihtimali artar, ancak yüksek puan bile tek başına tanı değildir. En yüksek puanı alan hastaların bile yaklaşık yarısında boğaz ağrısının nedeni virüstür. Bu yüzden puanın asıl işi, boğaz kültürü veya hızlı streptokok testi yapılıp yapılmayacağına karar vermektir.

Boğaz ağrılarının çoğu virüs kaynaklıdır ve antibiyotik gerektirmez; virüse karşı antibiyotik hem işe yaramaz hem de gereksiz yan etki ve direnç riski taşır. Puanınız düşükse hekiminiz büyük olasılıkla test de antibiyotik de istemeyecek, ağrı ve ateş için destekleyici tedavi önerecektir. Puan orta ise genellikle test yapılır ve antibiyotik yalnız sonuç pozitif çıkarsa başlanır.

Şu belirtilerde puanı beklemeden acilen değerlendirilmeniz gerekir: nefes almakta zorlanma, tükürüğünüzü yutamama veya salyanın akması, ağzınızı açamama, sesinizin boğuklaşması, boynunuzda hızla büyüyen şişlik ya da tek tarafta giderek şiddetlenen ağrı. Bunlar bademcik çevresinde apse ve benzeri acil durumların işareti olabilir.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz ve tedavinizi değiştirmek için kullanılamaz. Size reçete edilen antibiyotiği hekiminize danışmadan bırakmayın ve kendi başınıza antibiyotik kullanmayın.

Sık sorulan sorular

McIsaac skoru ile klasik Centor arasındaki fark nedir?

Dört klinik madde ikisinde de aynıdır: tonsiller şişlik veya eksuda, hassas ön servikal adenopati, öksürük yokluğu ve 38 °C üzerinde ateş öyküsü. Fark yaş maddesidir: McIsaac 1998, 3-14 yaş için +1, 15-44 yaş için 0, 45 yaş ve üzeri için -1 ekler ve böylece aralık -1 ile 5 olur. Klasik Centor modeli 1981 yılında yalnız erişkin acil servis hastalarında türetilmiştir ve çocuklarda doğrulanmamıştır; yaş düzeltmesinin eklenme nedeni tam olarak budur. Bu hesaplayıcıda varsayılan sekme yaş düzeltmeli McIsaac sürümüdür.

Skor 4 veya üzeriyse doğrudan antibiyotik başlayabilir miyim?

Bu, kılavuzların ayrıştığı noktadır ve kurum politikanıza bağlıdır. McIsaac 1998 figürü 4 puanda kültür almayı ve ateşi yüksek, genel durumu bozuk, erken dönemde başvuran hastada penisilinin hemen başlatılabileceğini seçenek olarak yazar. Buna karşılık McIsaac 2004, skoru 3 veya 4 olan erişkinlerde ampirik tedavinin özgüllüğünü yüzde 43,8 (114/260) bulmuş ve bu stratejinin toplam antibiyotik kullanımını yüzde 45,7 ile en yükseğe çıkardığını göstermiştir. IDSA 2012 ise erişkinde mikrobiyolojik doğrulama olmadan tedavinin, streptokok dışı farenjiti olan kabul edilemez sayıda hastayı tedavi altına alacağını belirtir. Güvenli varsayılan, testi almak ve sonucu beklemektir.

Çocuklarda bu skor kullanılabilir mi?

McIsaac sürümü 3-76 yaş arasında türetilip doğrulanmıştır ve 3-14 yaş grubunda aile hekimlerinin olağan değerlendirmesinden belirgin biçimde duyarlıdır (yüzde 96,9 ve yüzde 70,6). Klasik Centor sürümü ise yalnız erişkinlerde türetildiği için çocuklarda kullanılmamalıdır. Üç yaşın altındaki çocuklarda IDSA 2012 rutin test önermez: bu yaşta akut romatizmal ateş çok nadirdir, streptokok farenjiti sıklığı düşüktür ve klasik tablo görülmez. Okul çağındaki bir kardeşinde belgelenmiş streptokok enfeksiyonu olan semptomatik küçük çocuk bu kuralın istisnası olarak değerlendirilebilir.

Hızlı antijen testi negatifse kültür almalı mıyım?

IDSA 2012, çocuk ve ergende negatif hızlı antijen testinin boğaz kültürü ile doğrulanmasını önerir; pozitif testin özgüllüğü yüksek olduğu için doğrulama gerekmez. Erişkinde ise negatif testin kültürle doğrulanması olağan koşullarda gerekli görülmez, çünkü erişkinde streptokok farenjiti sıklığı düşüktür ve akut romatizmal ateş riski çok düşüktür. Azami duyarlık isteyen hekimler erişkinde de kültür kullanmayı sürdürebilir.

Düşük puan boğaz ağrısının ciddi bir nedeni olmadığını gösterir mi?

Hayır. Skor yalnız streptokok olasılığını tahmin eder, boğaz ağrısının diğer nedenlerini dışlamaz. Peritonsiller apse, epiglottit, derin boyun enfeksiyonu, Lemierre sendromu ve enfeksiyöz mononükleoz düşük puanla da ortaya çıkabilir. Tek taraflı şiddetli ağrı, trismus, uvula deviasyonu, ses değişikliği, salya akması, yutma güçlüğü, solunum sıkıntısı veya hızla büyüyen boyun şişliği varsa skordan bağımsız olarak ileri değerlendirme yapılır.

Kaynaklar

  1. 1.Centor RM, Witherspoon JM, Dalton HP, Brody CE, Link K. The diagnosis of strep throat in adults in the emergency room. Med Decis Making. 1981;1(3):239-246. (Dört maddelik klasik model ve puan başına kültür pozitifliği olasılıkları.) doi.org/10.1177/0272989X8100100304(yeni sekmede açılır)
  2. 2.McIsaac WJ, White D, Tannenbaum D, Low DE. A clinical score to reduce unnecessary antibiotic use in patients with sore throat. CMAJ. 1998;158(1):75-83. (Yaş düzeltmeli skor, puan başına kültür pozitifliği ve yönetim figürü.) Kaynağı görüntüleyin(yeni sekmede açılır)
  3. 3.McIsaac WJ, Kellner JD, Aufricht P, Vanjaka A, Low DE. Empirical validation of guidelines for the management of pharyngitis in children and adults. JAMA. 2004;291(13):1587-1595. (Skor temelli stratejilerin duyarlık, özgüllük ve gereksiz reçete karşılaştırması.) doi.org/10.1001/jama.291.13.1587(yeni sekmede açılır)
  4. 4.Shulman ST, Bisno AL, Clegg HW, et al. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis: 2012 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2012;55(10):e86-e102. (Test endikasyonları, 3 yaş altı kuralı ve erişkinde ampirik tedavi uyarısı.) doi.org/10.1093/cid/cis629(yeni sekmede açılır)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 8 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.

Centor ve McIsaac Skoru Hesaplama | EczAI Hekim