IPSS

Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS) Hesaplama

Uluslararası Prostat Semptom Skorunu yedi madde üzerinden hesaplayın: 0-35 toplam, hafif, orta ve şiddetli bantlar ve ayrı raporlanan yaşam kalitesi sorusu.

Güncelleme 8 Eylül 2026
6 kaynak

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralık	Anlamı	Kılavuz yaklaşımı
Hafif0-7 puan	Alt üriner sistem yakınmaları hafif düzeydedir. Bu bant tek başına iyi huylu prostat büyümesi tanısı koydurmaz veya dışlamaz.	EAU 2015 değerlendirme kılavuzu, erkek alt üriner sistem yakınmalarının ilk değerlendirmesinde yaşam kalitesi sorusunu içeren geçerli bir semptom skoru anketinin doldurulmasını, öykü alınmasını, parmakla rektal muayeneyi ve idrar tetkikini rutin adımlar olarak tanımlar.
Orta8-19 puan	Yakınmalar orta düzeydedir. Klinik çalışmaların çoğu 8 puanı orta ve şiddetli grubun alt sınırı olarak kullanır, bu nedenle bant sınırı literatürde sık karşınıza çıkar.	EAU 2015: depolama bileşeni veya nokturi ön planda olan hastalarda işeme günlüğü (frekans-volüm çizelgesi) kullanılmalı, işeme sonrası rezidü idrar ölçülmeli ve üroflovmetri tedaviden önce yapılmalıdır.
Şiddetli20-35 puan	Yakınmalar şiddetli düzeydedir; puanın yüksekliği tıkanıklığın derecesini ölçmez.	AUA 2021 kılavuzu ve 2023 güncellemesi, alt üriner sistem yakınmalarının değerlendirme ve tedavisi için başvurulacak kaynaktır; cerrahi değerlendirme kararı yalnız puana değil, klinik tabloya, rezidü idrara ve komplikasyon varlığına dayanır.
Yaşam kalitesi sorusu0-6 puan, toplama eklenmez	Sekizinci soru, hastanın yakınmalarından ne kadar rahatsız olduğunu ölçer ve toplam puandan bağımsız değerlendirilir. Hopland-Nechita 2022 çalışmasında bu tek sorunun puanı, genel sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini toplam IPSS puanından daha iyi öngörmüştür.	EAU 2015: semptom skoru anketi yaşam kalitesi sorusuyla birlikte doldurulmalıdır. Toplamı ve yaşam kalitesi puanını dosyaya birlikte yazın; tedavi kararında rahatsızlık düzeyi belirleyicidir.

Sonraki adım

IPSS bir tarama ve izlem aracıdır, tanı aracı değildir. Barry 1992 yayınında indeks 210 iyi huylu prostat büyümesi hastası ve 108 kontrol olgusunda doğrulanmış, iç tutarlılığı yüksek (Cronbach alfa 0,86), test-tekrar test güvenirliği güçlü (r = 0,92) bulunmuş ve hasta grubunu kontrollerden ayırmada eğri altı alan 0,85 olarak bildirilmiştir. Aynı çalışmada prostatektomi öncesi ortalama 17,6 olan puan ameliyattan dört hafta sonra 7,1 değerine inmiştir, yani ölçek değişime duyarlıdır. Bu sayılar ölçeğin ölçüm başarısını gösterir; hiçbiri tek başına bir tanı ya da tedavi eşiği değildir.

Puan yüksekliği tıkanıklığın derecesini vermez. Aynı toplam puan, prostat büyümesi dışında aşırı aktif mesane, mesane çıkım tıkanıklığı dışı işeme bozukluğu, idrar yolu enfeksiyonu, diyabet ilişkili poliüri, nörolojik hastalık veya kullanılan ilaçlar nedeniyle de oluşabilir. Yedi maddenin hiçbiri hematüri, ağrı ya da akut retansiyon sorgulamaz; bu tablolar ölçeğin dışında ayrıca değerlendirilir.

EAU 2015 değerlendirme kılavuzu, erkek alt üriner sistem yakınmalarının rutin ilk değerlendirmesini şöyle tanımlar: öykü alınmalı, yaşam kalitesi sorusunu içeren geçerli bir semptom skoru anketi doldurulmalı, parmakla rektal muayeneyi de kapsayan fizik muayene yapılmalı, idrar tetkiki istenmeli, işeme sonrası rezidü idrar ölçülmeli ve üroflovmetri yapılabilir. Depolama bileşeni ya da nokturi ön planda olan hastalarda işeme günlüğü kullanılmalıdır. Prostat spesifik antijen yalnız prostat kanseri tanısının tedaviyi değiştireceği ya da ilerleme riski açısından karar vermeye yardım edeceği durumlarda ölçülür. Böbrek fonksiyonu, öykü ve muayeneden böbrek yetmezliği kuşkulanılıyorsa, hidronefroz varsa veya cerrahi tedavi düşünülüyorsa değerlendirilir; üroflovmetri her tedaviden önce yapılmalıdır.

Tedavi kararı için AUA 2021 kılavuzu ve 2023 güncellemesi başvurulacak kaynaktır; bu sayfa ilaç ya da girişim önerisi vermez. İzlemde puanı aynı ölçüm penceresiyle (son bir ay) ve aynı formla tekrarlayın, toplamı ve yaşam kalitesi sorusunu birlikte kaydedin. Bandın değişmemesi yakınmaların değişmediği anlamına gelmez.

Türkçe metin uyarısı: bu sayfadaki madde metinleri Barry 1992 yayınındaki özgün maddelerin çevirisidir. Sayfa hazırlanırken Crossref üzerinden doğrulanabilen bir Türkçe IPSS geçerlik ve güvenirlik çalışması bulunamadığı için burada resmî Türkçe sürüm iddiası taşınmamaktadır. Kurumunuzda kullanılan basılı ya da doğrulanmış bir Türkçe form varsa hasta yanıtlarını o formla alın, hesaplama mantığı aynıdır.

Formül

IPSS, Amerikan Üroloji Derneği ölçüm komitesinin geliştirdiği yedi maddelik AUA semptom indeksinin (Barry 1992) tek bir yaşam kalitesi sorusuyla birlikte kullanılan biçimidir. Yalnız yedi madde puanlanır; yaşam kalitesi sorusu ayrı raporlanır.

Her madde son bir aydaki durumu sorar ve 0 ile 5 arasında puan alır:

1. Tam boşaltamama hissi: idrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi.

2. Sık idrara çıkma: idrardan sonra iki saat geçmeden yeniden idrara çıkma ihtiyacı.

3. Kesik kesik işeme: idrar akımının durup yeniden başlaması.

4. Sıkışma: idrarı ertelemekte zorlanma.

5. Zayıf akım: idrar akımının zayıf olması.

6. Ikınma: idrara başlayabilmek için ıkınma veya bekleme.

7. Nokturi: gece yattıktan sonra sabaha kadar idrar için kalkma sayısı.

Birinci maddeden altıncı maddeye kadar yanıt seçenekleri sıklık ölçeğidir: 0 hiç, 1 beşte birden az, 2 yarıdan az, 3 yaklaşık yarısında, 4 yarıdan fazla, 5 hemen her zaman.

Yedinci madde sıklık değil sayı sorar: 0 hiç kalkmadım, 1 bir kez, 2 iki kez, 3 üç kez, 4 dört kez, 5 beş kez veya daha fazla.

Toplam puan = yedi madde puanının aritmetik toplamı. Aralık 0-35 puandır.

Şiddet bantları (Barry 1992): 0-7 hafif, 8-19 orta, 20-35 şiddetli.

Sekizinci soru, hastalığa özgü yaşam kalitesi (rahatsızlık) sorusudur: ömrünüzün geri kalanını idrar yakınmalarınız şu anki hâliyle sürerken geçirecek olsaydınız ne hissederdiniz?

Yanıtlar 0 çok memnun olurdum, 1 memnun olurdum, 2 genelde memnun olurdum, 3 ne memnun ne memnuniyetsiz olurdum, 4 genelde memnuniyetsiz olurdum, 5 mutsuz olurdum, 6 çok kötü olurdu biçiminde puanlanır.

Bu soru 0-35 puanlık toplama EKLENMEZ. Hesaplayıcı puanı ayrıca gösterir ve kopya metninde ayrı satırda bildirir; toplam ile birlikte iki değer olarak raporlayın.

Ölçüm penceresi son bir aydır. Farklı zaman aralığı kullanan formlar puanları karşılaştırılabilir kılmaz, bu yüzden izlemde aynı pencereyi koruyun.

Örnek hesap

Altmış sekiz yaşında erkek hasta, bir yıldır süren idrar yakınmalarıyla başvuruyor. Son bir aydaki durumu için maddeleri şöyle işaretliyor: idrardan sonra mesanesini tam boşaltamadığı hissi yarıdan az (2), iki saat geçmeden yeniden idrara çıkma ihtiyacı yaklaşık yarısında (3), akımın durup yeniden başlaması beşte birden az (1), idrarı erteleyememe yarıdan fazla (4), zayıf akım yarıdan az (2), idrara başlarken ıkınma hiç (0), gecede ortalama üç kez idrar için kalkma (3).

Toplam: 2 + 3 + 1 + 4 + 2 + 0 + 3 = 15 puan. On beş puan 8-19 aralığında olduğu için orta bandına girer.

Aynı hasta yaşam kalitesi sorusuna genelde memnuniyetsiz olurdum yanıtını veriyor, yani 4 puan. Bu puan toplama eklenmez: hasta 15 + 4 = 19 puan değil, 15 puan olarak raporlanır ve yaşam kalitesi 4/6 olarak ayrıca yazılır.

Rapora yazılacak satır şudur: IPSS 15/35 puan (orta), yaşam kalitesi sorusu 4/6. İki değerin birlikte yazılması, aynı toplam puana sahip iki hastanın çok farklı rahatsızlık düzeyinde olabileceğini görünür kılar.

İzlem örneği: aynı hasta tedavi sonrası dördüncü ayda maddeleri 1, 2, 0, 2, 1, 0, 2 olarak işaretlerse toplam 1 + 2 + 0 + 2 + 1 + 0 + 2 = 8 puan olur. Yedi puanlık düşüş, Barry 1995 çalışmasında hastaların kendini biraz düzelmiş saydığı ortalama 3,1 puanlık değişimin üzerindedir; ancak aynı çalışma, algılanan düzelmenin başlangıç puanından güçlü biçimde etkilendiğini bildirir, bu nedenle tek bir eşiği bütün hastalara uygulamayın.

Dikkat: 8 puan hâlâ orta bandın alt ucudur. Bant değişmemiş olması yakınmaların düzelmediği anlamına gelmez; izlemde bandı değil, puanın kendisini ve yaşam kalitesi sorusunu karşılaştırın.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

IPSS, idrar yapmayla ilgili yakınmalarınızı sayıya döken bir sorular dizisidir. Yedi soru vardır ve her biri son bir ayda yakınmanın ne sıklıkta olduğunu sorar. Her sorunun yanıtı 0 ile 5 arasında puan alır, yedi sorunun toplamı 0 ile 35 arasında bir sayı verir.

Toplam puan yakınmalarınızın ne kadar yoğun olduğunu gösterir: 0-7 arası hafif, 8-19 arası orta, 20-35 arası şiddetli kabul edilir. Bu sayı prostatınızın büyüklüğünü ölçmez ve tek başına bir hastalık teşhisi koymaz. Aynı puan başka nedenlerle de çıkabilir, bu yüzden doktorunuz muayene ve gerekli testlerle birlikte değerlendirir.

Sekizinci bir soru daha vardır: idrar yakınmalarınız hep böyle sürseydi ne hissederdiniz? Bu soru toplama eklenmez, ayrı yazılır. Nedeni şudur: aynı puana sahip iki kişiden biri durumdan çok rahatsız olurken diğeri pek önemsemeyebilir. Tedaviye başlama kararında bu rahatsızlık düzeyi en az puan kadar önemlidir, bu yüzden soruyu içinizden geldiği gibi yanıtlayın.

Soruları yanıtlarken son bir ayı düşünün ve olağan gününüzü esas alın. Çok su içtiğiniz veya idrar söktürücü ilaç aldığınız tek bir günü değil, genel durumunuzu anlatın. Formu doldurup puanınızı hesapladıysanız sonucu hekiminize gösterin; izlemde aynı formu tekrar doldurmak, tedavinin işe yarayıp yaramadığını görmenin en kolay yoludur.

İdrarınızda kan görürseniz, idrar yapamaz hâle gelirseniz, ateş ve yan ağrısı eşlik ederse ya da yakınmalarınız günler içinde hızla ağırlaşırsa bu formu doldurmayı beklemeden hekime başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz ve tedavinizi değiştirmek için kullanılamaz.

Sık sorulan sorular

Yaşam kalitesi sorusu neden toplama eklenmiyor?

Çünkü puanlanan ölçek yedi maddelik AUA semptom indeksidir ve aralığı 0-35 puandır. Yaşam kalitesi sorusu ölçeğin sekizinci maddesi değil, yanına eklenen ayrı bir sorudur; 0-6 arasında puanlanır ve toplamdan bağımsız raporlanır. Eklenseydi ölçeğin üst sınırı 41 olurdu ve hafif, orta, şiddetli bantları geçersiz kalırdı. Hesaplayıcı bu yüzden iki değeri de gösterir: toplam 0-35 ve yaşam kalitesi 0-6.

Hangi zaman aralığını düşünerek yanıtlamalıyım?

Yedi maddenin tamamı son bir ayı sorar. İzlemde puanı karşılaştırabilmek için bu pencereyi değiştirmeyin. Nokturi maddesi diğerlerinden farklı çalışır: sıklık değil, gece yattıktan sonra sabah kalkana kadar idrar için kalkma sayısını sorar ve beş ya da daha fazla kalkış 5 puandır. Bu ayrımı atlamak nokturi maddesinin yanlış puanlanmasının en sık nedenidir.

IPSS iyi huylu prostat büyümesi tanısı koydurur mu?

Hayır. Barry 1992 yayınında indeks, hasta grubunu kontrollerden ayırmada eğri altı alanı 0,85 ile iyi bir ayrım göstermiştir, ancak bu bir tarama başarısıdır, tanı değildir. Yüksek puan aşırı aktif mesane, idrar yolu enfeksiyonu, diyabet ilişkili poliüri, nörolojik hastalık veya ilaç etkisiyle de oluşabilir. EAU 2015 değerlendirme kılavuzu semptom skorunu öykü, parmakla rektal muayene, idrar tetkiki, rezidü idrar ölçümü ve üroflovmetriyi içeren bir değerlendirmenin parçası olarak konumlandırır.

Puandaki kaç birimlik değişim anlamlıdır?

Barry 1995 çalışmasında 1218 erkekte, kendini biraz düzelmiş sayan hastalarda AUA semptom indeksindeki ortalama düşüş 3,1 puan bulunmuştur. Aynı çalışma bu ilişkinin başlangıç puanından güçlü biçimde etkilendiğini bildirir: yüksek puanla başlayan bir hastada aynı hissi vermek için daha büyük bir düşüş gerekir. Bu nedenle tek bir eşiği bütün hastalara uygulamak yerine, puanı ve yaşam kalitesi sorusunu birlikte izleyin.

Bantların sınırları her çalışmada aynı mı?

Yaygın kullanılan bantlar 0-7 hafif, 8-19 orta ve 20-35 şiddetlidir; hesaplayıcı bunları uygular. Buna karşılık literatürde farklı kesim noktaları görebilirsiniz: örneğin Hopland-Nechita 2022 çalışması hastaları 8 puanın altı kontrol, 8-18 orta ve 18 puanın üstü şiddetli olarak katmanlandırmıştır. Bu yüzden yayınlanmış oranları karşılaştırırken hangi kesim noktasının kullanıldığına bakın ve kendi raporunuzda uyguladığınız bandı yazın.

Kaynaklar

1.Barry MJ, Fowler FJ Jr, O’Leary MP, et al; The Measurement Committee of the American Urological Association. The American Urological Association symptom index for benign prostatic hyperplasia. J Urol. 1992;148(5):1549-1557. (Yedi madde, yanıt ölçeği, yaşam kalitesi sorusu ve şiddet bantlarının kaynağı; doğrulama verileri.) doi.org/10.1016/S0022-5347(17)36966-5(yeni sekmede açılır)
2.Barry MJ, Williford WO, Chang Y, et al. Benign prostatic hyperplasia specific health status measures in clinical research: how much change in the American Urological Association symptom index and the benign prostatic hyperplasia impact index is perceptible to patients? J Urol. 1995;154(5):1770-1774. (Algılanan düzelmeye karşılık gelen ortalama 3,1 puanlık değişim.) doi.org/10.1016/S0022-5347(01)66780-6(yeni sekmede açılır)
3.Lerner LB, McVary KT, Barry MJ, et al. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia: AUA Guideline Part I, Initial Work-up and Medical Management. J Urol. 2021;206(4):806-817. (Değerlendirme ve tıbbi tedavi kılavuzu.) doi.org/10.1097/JU.0000000000002183(yeni sekmede açılır)
4.Sandhu JS, Bixler BR, Dahm P, et al. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia (BPH): AUA Guideline Amendment 2023. J Urol. 2024;211(1):11-19. (Kılavuzun güncel sürümü.) doi.org/10.1097/JU.0000000000003698(yeni sekmede açılır)
5.Gratzke C, Bachmann A, Descazeaud A, et al. EAU Guidelines on the Assessment of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms including Benign Prostatic Obstruction. Eur Urol. 2015;67(6):1099-1109. (Yaşam kalitesi sorusunu içeren semptom skoru, öykü, rektal muayene, idrar tetkiki, rezidü idrar, üroflovmetri ve işeme günlüğü adımları.) doi.org/10.1016/j.eururo.2014.12.038(yeni sekmede açılır)
6.Hopland-Nechita FV, Andersen BJR, Beisland C. IPSS bother question score predicts health-related quality of life better than total IPSS score. World J Urol. 2022;40(3):765-772. (Yaşam kalitesi sorusunun ayrı raporlanmasının gerekçesi ve alternatif kesim noktaları.) doi.org/10.1007/s00345-021-03911-2(yeni sekmede açılır)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 8 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.