Hiperglisemide Düzeltilmiş Sodyum (Na) Hesaplama

Hiperglisemide düzeltilmiş sodyumu Katz 1,6 veya Hillier 2,4 katsayısı ile hesaplayın: glukoz mg/dL ve mmol/L girişi, yorum tablosu, kaynaklar.

Güncelleme 8 Eylül 2026
6 kaynak

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralık	Anlamı	Kılavuz yaklaşımı
Derin hiponatremiDüzeltilmiş sodyum < 125 mEq/L	Spasovski 2014 sınıflamasında biyokimyasal olarak derin hiponatremi bandıdır. Bu etiket yalnız sodyum düzeyini tanımlar, belirtilerin ağırlığını tanımlamaz; kılavuz belirti ağırlığını ayrı bir eksende değerlendirir.	Spasovski 2014: ağır belirti varlığında karar sodyum düzeyinden değil klinik tablodan başlar; düzeltme hızını kılavuzun tanımladığı sınırlar içinde tutun ve nedeni ozmolalite, idrar sodyumu ve idrar ozmolalitesi ile araştırın.
Orta hiponatremiDüzeltilmiş sodyum 125-129 mEq/L	Glukoz düzeltmesine rağmen sodyum bu aralıkta kalıyorsa tabloya hiperglisemi dışında bir neden eşlik ediyor demektir.	Spasovski 2014: hipotonik hiponatremi doğrulandığında sıvı durumunu, idrar ozmolalitesini ve idrar sodyumunu değerlendirin; hiperglisemiyi tek açıklama olarak kabul etmeyin.
Hafif hiponatremiDüzeltilmiş sodyum 130-134 mEq/L	Kılavuzun hafif bandıdır. Ölçülen değer bu aralığın belirgin altındayken düzeltilmiş değerin buraya çıkması, düşüklüğün önemli bölümünün glukoza bağlı olduğunu gösterir.	Spasovski 2014: hafif bantta öncelik nedenin belirlenmesi ve ilaç gözden geçirmesidir; hiperglisemi düzeldikten sonra sodyumu tekrar ölçün.
NormalDüzeltilmiş sodyum 135-145 mEq/L	Ölçülen sodyum düşükken düzeltilmiş değerin bu aralığa girmesi, hiponatreminin glukozun yarattığı sıvı kaymasıyla açıklandığı anlamına gelir. Bu tablo translokasyonel (hipertonik) hiponatremidir ve hipotonik hiponatremi ile aynı yolla tedavi edilmez.	Verbalis 2013: hiperglisemiye bağlı hiponatremide öncelik glukozun kontrolüdür, sodyuma yönelik ayrı bir düzeltme değildir; sodyumu glukoz düşerken sık aralıklarla izleyin.
HipernatremiDüzeltilmiş sodyum > 145 mEq/L	Ölçülen sodyum normal görünse bile düzeltilmiş değerin bu eşiği aşması ciddi bir serbest su açığına işaret eder; hiperglisemik hiperozmolar tabloda sık karşılaşılan durumdur.	Kitabchi 2009: hiperglisemik acillerde sıvı seçimi düzeltilmiş sodyum değerine göre belirlenir ve düzeltilmiş sodyum yüksek veya normal olduğunda izotonik yerine hipotonik sıvıya geçiş değerlendirilir; kararı hemodinamik durum ile birlikte verin.

Sonraki adım

Hiperglisemide sodyumun düşük ölçülmesinin nedeni su kaybı değil, su yer değiştirmesidir. Hücre dışı sıvıda biriken glukoz ozmotik olarak etkin olduğu için hücre içinden su çeker, artan hacim sodyumu seyreltir ve laboratuvar sonucu düşük çıkar. Bu tablo hipotonik hiponatremi değildir: plazma ozmolalitesi normal ya da yüksektir. Verbalis 2013 uzman paneli bu ayrımın tedavi yolunu belirlediğini vurgular, çünkü hipotonik hiponatremiye yönelik yaklaşım burada uygulanmaz.

Düzeltilmiş sodyum, glukoz normale döndüğünde beklenen sodyum değerinin tahminidir ve klinik olarak iki soruya yanıt arar. Birincisi, ölçülen hiponatreminin tümüyle glukozla açıklanıp açıklanmadığıdır; düzeltilmiş değer referans aralığına giriyorsa ek bir hiponatremi nedeni aramak için ilk gerekçe zayıflar, aralıkta kalmıyorsa eşlik eden bir neden aranır. İkincisi, ölçülen değerin normal görünmesine rağmen gizli bir su açığı olup olmadığıdır; hiperglisemik hiperozmolar tabloda düzeltilmiş sodyumun yüksek çıkması sık rastlanan ve sıvı seçimini değiştiren bir bulgudur.

Katsayı tartışması bugün de sürmektedir. Katz 1973 kuramsal hesapla 1,6 değerini vermiş, Hillier 1999 sağlıklı gönüllülerde yaptığı ölçümlerde genel olarak 2,4 katsayısını bulmuş ve glukoz 400 mg/dL üzerine çıktığında ilişkinin doğrusal olmadığını, bu bölgede yaklaşık 4,0 katsayısının daha iyi uyduğunu bildirmiştir. Hillier serisi az sayıda sağlıklı gönüllüye dayanır ve hasta popülasyonunda doğrulanmamıştır; bu nedenle her iki katsayı da kullanımda kalmıştır. Hesaplayıcı ikisini ayrı sekmede sunar, hangisini kullandığınızı belirtmenizi bekler.

Kitabchi 2009, hiperglisemik acillerde sıvı tedavisinin seçimini düzeltilmiş sodyum değerine bağlar: düzeltilmiş sodyum yüksek veya normal olduğunda hipotonik sıvıya geçiş, düşük olduğunda izotonik sıvı ile devam değerlendirilir ve hızın hemodinamik duruma göre ayarlanması gerekir. Bu satır kılavuz atıflıdır, hastaya özel sıvı veya insülin dozu önerisi içermez.

Sonucu yorumlarken ölçüm tuzaklarını da göz önünde bulundurun. Yöntem farkı sonucu değiştirebilir, ölçüm hızla değişen bir glukoz düzeyinde alınmışsa düzeltme geçerliliğini yitirir ve ağır hipertrigliseridemi ya da hiperproteinemi varlığında ayrı bir tablo olan psödohiponatremi gündeme gelir. Karar tedavi başlatmayı gerektiriyorsa plazma ozmolalitesini doğrudan ölçün ve sodyumu glukoz düşerken sık aralıklarla tekrarlayın.

Formül

Katz 1973 düzeltmesi (sodyum mEq/L, glukoz mg/dL):

Düzeltilmiş sodyum = ölçülen sodyum + 1,6 × (glukoz - 100) / 100

Hillier 1999 düzeltmesi (aynı yapı, farklı katsayı):

Düzeltilmiş sodyum = ölçülen sodyum + 2,4 × (glukoz - 100) / 100

İki formül de glukozun 100 mg/dL üzerindeki her 100 mg/dL fazlası için ölçülen sodyuma sabit bir miktar ekler: Katz 1,6 mEq/L, Hillier 2,4 mEq/L. Elde edilen sayı, glukoz 100 mg/dL düzeyine indirildiğinde beklenen sodyum değerinin tahminidir; hastadan alınmış ikinci bir ölçüm değildir.

Katsayılar farklı yollarla elde edilmiştir. Katz 1973, glukozun hücre dışı sıvıya çektiği suyu ozmotik dağılım varsayımlarıyla hesaplayarak 1,6 değerine ulaşmıştır. Hillier 1999 ise sağlıklı gönüllülerde insülin salınımı baskılanırken glukoz infüzyonu yaparak sodyum düşüşünü doğrudan ölçmüş ve genel olarak 2,4 katsayısını bildirmiştir.

Birim dönüşümü: glukoz (mmol/L) = glukoz (mg/dL) × 0,0555. Sodyum tek değerlikli bir iyon olduğu için mEq/L ve mmol/L sayısal olarak aynıdır. Hesaplayıcı glukozu her koşulda mg/dL cinsinden saklar, birim düğmesi yalnız gördüğünüz sayıyı çevirir, girdinin anlamı değişmez.

Doğrusallık sınırı: Hillier 1999, glukoz 400 mg/dL üzerine çıktığında ilişkinin doğrusal olmaktan çıktığını ve bu bölgede yaklaşık 4,0 katsayısının ölçülen değere daha iyi uyduğunu bildirmiştir. Hesaplayıcı seçtiğiniz katsayıyı uygulamayı sürdürür ve 400 mg/dL üzerinde sonucun üstünde bu uyarıyı gösterir.

Örnek hesap

Diyabetik ketoasidoz ile başvuran hastada serum sodyum 130 mEq/L, plazma glukoz 600 mg/dL (33,3 mmol/L) ölçüldü.

Referans üzeri glukoz: 600 - 100 = 500 mg/dL, yani 100 mg/dL cinsinden beş birim.

Katz katsayısı ile düzeltme terimi: 1,6 × 5 = 8,0 mEq/L. Düzeltilmiş sodyum = 130 + 8,0 = 138,0 mEq/L.

Hillier katsayısı ile düzeltme terimi: 2,4 × 5 = 12,0 mEq/L. Düzeltilmiş sodyum = 130 + 12,0 = 142,0 mEq/L.

Ölçülen değere bakıldığında hasta hiponatremik görünür; iki katsayı da sonucu 135-145 referans aralığına taşır ve düşüklüğün glukoza bağlı sıvı kaymasından kaynaklandığını gösterir. Katsayı seçimi bu hastada 4,0 mEq/L fark yaratır, bu nedenle raporunuza hangi katsayıyı kullandığınızı yazın.

Glukoz 600 mg/dL değeri Hillier 1999 doğrusallık sınırının üzerinde olduğu için hesaplayıcı uyarı gösterir: bu bölgede gerçek düşüş her iki katsayının öngördüğünden daha büyük olabilir.

Aynı hastada glukoz 100 mg/dL düzeyine inseydi düzeltme terimi sıfır olur, formül ölçülen değeri hiç değiştirmezdi. Sonuç bir tahmindir; glukoz düzelirken sodyumu doğrudan ölçerek izleyin.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

Sodyum, vücudunuzdaki su dengesini ayarlayan bir mineraldir. Kan şekeriniz çok yükseldiğinde şeker, hücrelerinizin içindeki suyu kana çeker. Kana gelen bu fazla su sodyumu sulandırır ve tahlil sonucunda sodyum olduğundan daha düşük görünür.

Bu hesap, kan şekeriniz normale döndüğünde sodyum değerinizin yaklaşık kaç olacağını tahmin eder. Yani sonuç yeni bir tahlil değil, mevcut tahlilin şeker yüksekliğine göre yeniden okunmasıdır.

Sodyumun düşük görünmesi her zaman vücudunuzda tuz eksikliği olduğu anlamına gelmez. Bu durumda asıl sorun şeker yüksekliğidir ve şeker kontrol altına alındıkça sodyum genellikle kendiliğinden düzelir. Bazen de tam tersi olur: sodyum tahlilde normal görünürken hesap, vücudunuzda ciddi bir su kaybı olduğunu gösterebilir.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz ve tedavi önermez. Sonuca bakarak tuz alımınızı, sıvı miktarınızı veya ilaçlarınızı kendi başınıza değiştirmeyin. Aşırı susama, çok sık idrara çıkma, bulantı, halsizlik, baş ağrısı, dalgınlık, bilinç bulanıklığı veya kasılma gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun ya da 112 acil çağrı numarasını arayın.

Sık sorulan sorular

Katz 1,6 mı, Hillier 2,4 mü kullanmalıyım?

Bu hesaplayıcıda varsayılan sekme Katz 1973 katsayısıdır, çünkü klinik uygulamada ve ders kitaplarında en yaygın kullanılan değer budur. Hillier 1999, sağlıklı gönüllülerde yaptığı ölçümlerde 2,4 katsayısını bildirmiştir ve deneysel veriye dayanır. İki katsayı arasında bir uzlaşı yoktur; glukoz 600 mg/dL düzeyinde aradaki fark 4 mEq/L kadar olabildiği için hangi katsayıyı kullandığınızı raporunuza yazmanız beklenir.

Bu tablo psödohiponatremi mi?

Hayır, iki tablo karıştırılmamalıdır. Hiperglisemide sodyum gerçekten düşüktür ve düşüklük suyun hücre dışına kaymasından kaynaklanır; buna translokasyonel ya da hipertonik hiponatremi denir ve plazma ozmolalitesi normal veya yüksektir. Psödohiponatremi ise ağır hipertrigliseridemi veya hiperproteinemi varlığında dolaylı ölçüm yöntemlerinde ortaya çıkan bir laboratuvar yanılgısıdır; orada sodyum aslında normaldir ve ozmolalite de normaldir. Bu hesaplayıcı yalnız glukoz kaynaklı tabloyu ele alır.

Glukoz 400 mg/dL üzerinde neden uyarı çıkıyor?

Hillier 1999, sodyum düşüşü ile glukoz artışı arasındaki ilişkinin 400 mg/dL üzerinde doğrusal olmaktan çıktığını ve bu bölgede yaklaşık 4,0 katsayısının ölçülen değerlere daha iyi uyduğunu bildirmiştir. Bu nedenle çok yüksek glukoz düzeylerinde hem 1,6 hem de 2,4 katsayısı düzeltmeyi eksik hesaplayabilir. Hesaplayıcı seçtiğiniz katsayıyı uygulamayı sürdürür, uyarı yalnız sonucun bu payla okunması gerektiğini hatırlatır.

Glukozu mmol/L olarak girebilir miyim?

Evet. Glukoz alanındaki birim düğmesinden mmol/L seçebilirsiniz, dönüşüm 1 mg/dL = 0,0555 mmol/L katsayısı ile yapılır ve girdiğiniz değerin anlamı değişmez. Değer arka planda mg/dL cinsinden saklandığı için formül her koşulda aynı biçimde çalışır. Sodyum alanında birim düğmesi yoktur, çünkü sodyum için mEq/L ve mmol/L sayısal olarak aynıdır.

Düzeltilmiş sodyum normal çıktı, sodyum bozukluğu dışlanmış olur mu?

Hayır. Sonucun referans aralığına girmesi yalnız ölçülen düşüklüğün glukozla açıklanabildiğini gösterir; eşlik eden bir neden bulunmadığını kanıtlamaz. Hesap ayrıca kararlı bir ölçüm varsayar, glukoz hızla değişiyorsa tahmin bozulur. Karar tedavi başlatmayı gerektiriyorsa plazma ozmolalitesini doğrudan ölçün ve sodyumu glukoz düşerken sık aralıklarla tekrarlayın.

Kaynaklar

1.Katz MA. Hyperglycemia-induced hyponatremia: calculation of expected serum sodium depression. N Engl J Med. 1973;289(16):843-844. (1,6 katsayısının kuramsal türetimi.) doi.org/10.1056/NEJM197310182891607(yeni sekmede açılır)
2.Hillier TA, Abbott RD, Barrett EJ. Hyponatremia: evaluating the correction factor for hyperglycemia. Am J Med. 1999;106(4):399-403. (2,4 katsayısı ve 400 mg/dL üzerinde doğrusal olmayan ilişki.) doi.org/10.1016/S0002-9343(99)00055-8(yeni sekmede açılır)
3.Spasovski G, Vanholder R, Allolio B, et al. Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia. Eur J Endocrinol. 2014;170(3):G1-G47. (Hiponatremi eşiği 135 mEq/L ve hafif, orta, derin bantları.) doi.org/10.1530/EJE-13-1020(yeni sekmede açılır)
4.Adrogué HJ, Madias NE. Hypernatremia. N Engl J Med. 2000;342(20):1493-1499. (Hipernatremi eşiği 145 mEq/L.) doi.org/10.1056/NEJM200005183422006(yeni sekmede açılır)
5.Verbalis JG, Goldsmith SR, Greenberg A, et al. Diagnosis, evaluation, and treatment of hyponatremia: expert panel recommendations. Am J Med. 2013;126(10 Suppl 1):S1-S42. (Hipertonik ve psödohiponatremi ayrımı.) doi.org/10.1016/j.amjmed.2013.07.006(yeni sekmede açılır)
6.Kitabchi AE, Umpierrez GE, Miles JM, Fisher JN. Hyperglycemic crises in adult patients with diabetes. Diabetes Care. 2009;32(7):1335-1343. (Hiperglisemik acillerde sıvı seçiminin düzeltilmiş sodyuma göre yapılması.) doi.org/10.2337/dc09-9032(yeni sekmede açılır)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 8 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.