İçeriğe atla
EczAI Hekim

GFR

Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) Hesaplama

CKD-EPI 2021, MDRD, Cockcroft-Gault ve bedside Schwartz ile eGFR hesaplayın. Kreatinin mg/dL ve µmol/L girişi, KDIGO G1-G5 evre tablosu ve kaynaklar.

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralıkAnlamıKılavuz yaklaşımı
G1≥ 90 mL/dk/1,73 m²Normal veya yüksek GFR. Tek başına kronik böbrek hastalığı tanısı koydurmaz.KDIGO 2024: albüminüri veya yapısal böbrek hasarı kanıtı yoksa böbrek hastalığı tanısı konmaz; risk faktörü varsa izlem sıklığını albüminüriye göre belirleyin.
G260-89 mL/dk/1,73 m²Hafif azalmış GFR. Böbrek hasarı kanıtı olmadan tek başına anlamlı kabul edilmez.KDIGO 2024: albümin/kreatinin oranı ile birlikte değerlendirin, GFR ve albüminüriyi yılda en az bir kez tekrarlayın.
G3a45-59 mL/dk/1,73 m²Hafif-orta azalmış GFR.KDIGO 2024: böbrekten atılan ilaçların dozunu gözden geçirin, kardiyovasküler riski ve komplikasyonları (anemi, kemik mineral bozukluğu) tarayın.
G3b30-44 mL/dk/1,73 m²Orta-ileri azalmış GFR.KDIGO 2024: izlem sıklığını artırın, komplikasyon taramasını sürdürün, nefroloji görüşü için gerekçeleri (hızlı GFR kaybı, ağır albüminüri) değerlendirin.
G415-29 mL/dk/1,73 m²İleri azalmış GFR.KDIGO 2024: nefroloji ile birlikte izleyin ve böbrek yerine koyma tedavisi hazırlığını planlayın.
G5< 15 mL/dk/1,73 m²Böbrek yetmezliği.KDIGO 2024: diyaliz, transplantasyon veya konservatif bakım seçeneklerini hasta ile birlikte planlayın.

Sonraki adım

KDIGO 2024 kılavuzu kronik böbrek hastalığı tanısını tek bir ölçüme değil, en az üç ay süren GFR düşüklüğüne veya böbrek hasarı kanıtına bağlar. Bu nedenle azalmış bir sonucu üç ay içinde tekrarlanan kreatinin ve albümin/kreatinin oranı ile birlikte değerlendirin; evrelemeyi GFR kategorisi ve albüminüri kategorisi birlikte tanımlar.

Kreatinin kas kütlesinden etkilendiği için sarkopeni, ampütasyon, vücut geliştirme, yüksek protein veya kreatin alımı ve gebelik gibi durumlarda tahminin doğruluğu düşer. KDIGO 2024, kreatinin temelli tahminin klinik kararı desteklemediği durumlarda sistatin C temelli tahminin eklenmesini önerir.

İlaç dozu ayarı: KDIGO 2024, böbrekten atılan ilaçların dozunun azalmış GFR ile birlikte gözden geçirilmesini, vücut ölçüleri uçlarda olan hastalarda doz kararında vücut yüzey alanına göre düzeltilmemiş klirensin (mL/dk) kullanılmasını ve ciddi araya giren hastalıkta nefrotoksik ve böbrekten atılan ilaçların geçici olarak kesilmesinin değerlendirilmesini belirtir. Bu satır KDIGO kaynağına dayanır, ilaç bazlı doz önerisi içermez; kesin doz için ilgili ürün bilgisine bakın.

Sonuç bir tahmindir. Hızlı değişen kreatinin (akut böbrek hasarı) durumunda kararlı hâl varsayımı bozulduğu için tahmin denklemleri geçerli değildir.

Formül

CKD-EPI 2021 (kreatinin, ırk katsayısı içermez):

eGFR = 142 × min(Scr/κ, 1)^α × maks(Scr/κ, 1)^(-1,200) × 0,9938^yaş × 1,012 (kadın ise)

κ = 0,7 (kadın) veya 0,9 (erkek); α = -0,241 (kadın) veya -0,302 (erkek); Scr mg/dL.

MDRD, 4 değişkenli IDMS izlenebilir sürüm:

eGFR = 175 × Scr^(-1,154) × yaş^(-0,203) × 0,742 (kadın ise)

Cockcroft-Gault kreatinin klirensi:

CrCl = ((140 - yaş) × kilo) / (72 × Scr) × 0,85 (kadın ise)

İdeal kilo (Devine 1974): erkek 50 + 2,3 × (boy inç - 60), kadın 45,5 + 2,3 × (boy inç - 60).

Düzeltilmiş kilo (ABW): ideal kilo + 0,4 × (gerçek kilo - ideal kilo).

Bedside Schwartz (pediatrik):

eGFR = 0,413 × boy (cm) / Scr (mg/dL)

Birim dönüşümü: kreatinin (µmol/L) = kreatinin (mg/dL) × 88,4.

Örnek hesap

60 yaşında erkek hasta, serum kreatinin 1,2 mg/dL (106,1 µmol/L).

CKD-EPI 2021: Scr/κ = 1,2 / 0,9 = 1,3333 olduğundan minimum terim 1, maksimum terim 1,3333 alınır.

eGFR = 142 × 1^(-0,302) × 1,3333^(-1,200) × 0,9938^60 = 142 × 0,7081 × 0,6886 = 69,2 mL/dk/1,73 m².

Sonuç 60-89 aralığında olduğu için KDIGO GFR kategorisi G2 olarak raporlanır.

Aynı hastada MDRD 61,8 mL/dk/1,73 m² verir; iki denklem arasındaki fark beklenen yöntem farkıdır ve hasta izleminde denklem değiştirmemek gerekir.

Aynı hasta 80 kg ise Cockcroft-Gault klirensi ((140 - 60) × 80) / (72 × 1,2) = 74,1 mL/dk bulunur. Bu değer vücut yüzey alanına göre düzeltilmediği için evreleme değil, ilaç dozu kararı içindir.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

GFR, böbreklerinizin bir dakikada ne kadar kanı süzdüğünü gösteren bir tahmindir. Kanınızdaki kreatinin adlı atık maddenin düzeyi, yaşınız ve cinsiyetiniz kullanılarak hesaplanır.

Sayının yüksek olması genellikle iyidir. 90 ve üzeri normal kabul edilir. Sayı düştükçe böbreklerin süzme işini daha yavaş yaptığı anlaşılır. Tek bir düşük sonuç böbrek hastalığınız olduğu anlamına gelmez; doktorunuz genellikle testi birkaç ay sonra tekrarlar ve idrarda protein olup olmadığına da bakar.

Sonuç bazı durumlarda gerçek değerden sapabilir. Kas kütleniz çok fazla veya çok azsa, yakın zamanda çok fazla et yediyseniz ya da kreatin takviyesi kullanıyorsanız sayı yanıltıcı olabilir. Bu yüzden sonucu kendi başınıza yorumlamak yerine doktorunuzla konuşun.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve tanı koymaz. İlaçlarınızın dozunu bu hesaba bakarak değiştirmeyin.

Sık sorulan sorular

Hangi denklemi varsayılan olarak kullanmalıyım?

Erişkinde kreatinin temelli tahmin için CKD-EPI 2021 denklemi varsayılan seçenektir. Denklem ırk katsayısı içermeyecek şekilde yeniden türetilmiştir (Inker 2021) ve NKF-ASN görev gücü ile KDIGO 2024 bu yaklaşımı benimser. MDRD burada yalnız eski laboratuvar raporlarıyla karşılaştırma yapabilmeniz için sunulmaktadır.

eGFR ile kreatinin klirensi aynı şey mi?

Değildir. CKD-EPI, MDRD ve Schwartz sonuçları vücut yüzey alanına göre düzeltilmiş biçimde mL/dk/1,73 m² olarak verilir ve KDIGO evrelemesi bu birim üzerinden tanımlanır; kategoriler erişkin verisinden türetildiği için pediatrik Schwartz sonucuna evre atanmaz. Cockcroft-Gault ise düzeltilmemiş kreatinin klirensini mL/dk olarak tahmin eder; birçok ilaç ruhsat bilgisi doz ayarını bu değere göre tanımladığı için ayrı sekmede tutulmuştur.

Obez hastada Cockcroft-Gault için hangi kiloyu girmeliyim?

Gerçek kilo, ideal kilonun %20 üzerindeyse gerçek kilo ile hesap klirensi olduğundan yüksek gösterir. Bu durumda düzeltilmiş kilo (ideal kilo + 0,4 × (gerçek kilo - ideal kilo)) seçeneğini kullanın; hesaplayıcı eşiği aştığınızda sizi uyarır. Zayıf hastalarda gerçek kilo ideal kilonun altındaysa gerçek kilo kullanılır.

Kreatinini µmol/L olarak girebilir miyim?

Evet. Kreatinin alanındaki birim düğmesinden µmol/L seçebilirsiniz; dönüşüm 1 mg/dL = 88,4 µmol/L katsayısı ile yapılır ve girdiğiniz değerin anlamı değişmez. Denklemler mg/dL üzerinden çalıştığı için dönüşüm hesaptan önce uygulanır.

Akut böbrek hasarında bu hesap geçerli mi?

Değildir. Tahmin denklemlerinin tümü kreatininin kararlı hâlde olduğunu varsayar. Kreatinin hızla yükseliyor veya düşüyorsa hesaplanan değer gerçek süzme hızını göstermez; bu durumda kreatinin eğilimini, idrar çıkışını ve klinik tabloyu birlikte değerlendirin.

Kaynaklar

  1. 1.Inker LA, Eneanya ND, Coresh J, et al. New Creatinine- and Cystatin C-Based Equations to Estimate GFR without Race. N Engl J Med. 2021;385(19):1737-1749. doi.org/10.1056/NEJMoa2102953(yeni sekmede açılır)
  2. 2.Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117-S314. doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018(yeni sekmede açılır)
  3. 3.Levey AS, Coresh J, Greene T, et al. Using standardized serum creatinine values in the Modification of Diet in Renal Disease Study equation for estimating glomerular filtration rate. Ann Intern Med. 2006;145(4):247-254. doi.org/10.7326/0003-4819-145-4-200608150-00004(yeni sekmede açılır)
  4. 4.Delgado C, Baweja M, Crews DC, et al. A Unifying Approach for GFR Estimation: Recommendations of the NKF-ASN Task Force on Reassessing the Inclusion of Race in Diagnosing Kidney Disease. J Am Soc Nephrol. 2021;32(12):2994-3015. doi.org/10.1681/ASN.2021070988(yeni sekmede açılır)
  5. 5.Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron. 1976;16(1):31-41. doi.org/10.1159/000180580(yeni sekmede açılır)
  6. 6.Schwartz GJ, Muñoz A, Schneider MF, et al. New equations to estimate GFR in children with CKD. J Am Soc Nephrol. 2009;20(3):629-637. doi.org/10.1681/ASN.2008030287(yeni sekmede açılır)
  7. 7.Devine BJ. Gentamicin therapy. Drug Intelligence and Clinical Pharmacy. 1974;8(11):650-655. (İdeal vücut ağırlığı formülünün kaynağı.)
  8. 8.Winter MA, Guhr KN, Berg GM. Impact of various body weights and serum creatinine concentrations on the bias and accuracy of the Cockcroft-Gault equation. Pharmacotherapy. 2012;32(7):604-612. (Obezitede düzeltilmiş kilo kullanımının gerekçesi.)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 1 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.

GFR Hesaplama (CKD-EPI 2021, MDRD, Cockcroft-Gault) | EczAI Hekim