İçeriğe atla
EczAI Hekim

AG

Anyon Açığı (Anyon Gap) Hesaplama

Anyon açığını potasyumlu ve potasyumsuz hesaplayın, albümine göre düzeltin ve delta oranıyla eşlik eden asit-baz bozukluğunu kaynaklı eşiklerle değerlendirin.

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralıkAnlamıKılavuz yaklaşımı
Düşük< 8 mEq/L (potasyumsuz) veya < 12 mEq/L (potasyumlu)Düşük anyon açığı seyrektir ve çoğu zaman laboratuvar hatası ya da hipoalbüminemi ile açıklanır. Paraproteinemi, lityum, bromür ve iyodür alımı da değeri düşürür (Kraut ve Madias 2007).Kraut ve Madias 2007: önce ölçümü tekrarlayın ve albümini görün; albümin düşükse Albümine düzeltilmiş sekmesiyle değeri yeniden hesaplayın, açıklanamayan düşük değerlerde paraproteinemi ve halojen alımını sorgulayın.
Referans8-16 mEq/L (potasyumsuz) veya 12-20 mEq/L (potasyumlu)Referans aralık bir kabul değeridir. Kraut ve Madias 2007, normal değerin hem ölçüm yöntemine hem de kişiler arası farklılığa bağlı olarak geniş bir aralıkta değiştiğini belirtir; modern iyon seçici elektrotlarla çalışan cihazlarda klasik aralık daha düşük çıkabilir.Kraut ve Madias 2007: değeri kendi laboratuvarınızın bildirdiği referans aralıkla karşılaştırın. Referans aralıkta bir anyon açığı metabolik asidozu dışlamaz; normal anyon açıklı asidoz tam olarak bu tabloyu yapar.
Yüksek> 16 mEq/L (potasyumsuz) veya > 20 mEq/L (potasyumlu)En sık nedeni yüksek anyon açıklı metabolik asidozdur. Kraut ve Madias 2007 laboratuvar hatasının, metabolik alkalozun, hiperfosfateminin ve paraprotein varlığının da anyon açığını yükseltebileceğini hatırlatır.Kraut ve Madias 2007: kan gazı ile asidozu doğrulayın, laktat ve keton bakın, böbrek fonksiyonunu değerlendirin ve nedeni GOLD MARK listesiyle sistematik olarak tarayın.
GOLD MARKYüksek anyon açıklı metabolik asidoz nedenleriMehta 2008 kısaltması: Glikoller (etilen glikol, propilen glikol), Oksoprolin (parasetamol ilişkili piroglutamik asit), L-laktat, D-laktat, Metanol, Aspirin (salisilat), Renal yetmezlik, Ketoasidoz.Mehta 2008: kısaltma, eski MUDPILES listesinin bugün seyrekleşmiş maddelerinin yerine güncel nedenleri koymak için önerilmiştir; oksoprolin ve D-laktat gibi kolay atlanan nedenleri listede tutar.
HARDASSNormal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidoz nedenleriYaygın kullanılan öğretici kısaltma: Hiperalimentasyon, Asetazolamid, Renal tübüler asidoz, Diyare, Adrenal yetmezlik, Salin (izotonik sıvı) infüzyonu, Spironolakton. Kısaltmanın kendisi bir yayın kaynağına dayanmaz; saydığı nedenler Kraut ve Madias 2012 derlemesinin kapsadığı nedenlerdir.Kraut ve Madias 2012: öykü, elektrolit örüntüsü ve serum potasyumu çoğu hastada ön tanıya ulaştırır; yetmediğinde idrar amonyum tahmini, idrar pH değeri ve idrar bikarbonat atılımı ile ayrım yapılır.
Albümin düzeltmesiAlbümin 4 g/dL altındaki her 1 g/dL için AG artı 2,5 mEq/LFigge 1998, yoğun bakım hastalarında serum albüminindeki her 1 g/L düşüşün ölçülen anyon açığını 2,5 mEq/L düzeyinde değil, 0,25 mEq/L düzeyinde düşürdüğünü göstermiştir; g/dL kullanıldığında katsayı 2,5 olur.Figge 1998: albümini düşük hastada ölçülen anyon açığı referans aralıkta görünse bile düzeltilmiş değeri hesaplayın, yoksa anlamlı bir anyon açıklı asidozu kaçırabilirsiniz.
Delta < 0,4Delta oranı 0,4 altındaBikarbonat düşüşü, anyon açığındaki artıştan büyüktür. Forsal 2022, 0,4 altındaki oranların eşlik eden hiperkloremik (normal anyon açıklı) asidozu gösterdiğini bildirir.Forsal 2022: bu bantta sodyum ile klorür farkına da bakın; oran tek başına değil, klinik tablo ve kan gazı ile birlikte yorumlanır.
Delta 0,4-0,8Delta oranı 0,4 ile 0,8 arasındaYüksek anyon açıklı ve normal anyon açıklı asidozun birlikte bulunduğu kabul edilen ara banttır. Bu bandın 0,8 üst sınırı geleneksel öğretiden gelir ve ileriye dönük bir doğrulama çalışmasına dayanmaz.Rastegar 2007: oranın hastalar arasındaki dağılımı geniş olduğu için ara bantta tek bir sayıya dayanarak karışık bozukluk tanısı koymayın.
Delta 0,8-2Delta oranı 0,8 ile 2 arasındaAnyon açığındaki artış bikarbonat düşüşüyle uyumludur; tek başına yüksek anyon açıklı metabolik asidozla uyumlu banttır. Rudkin 2021, laktik asidozda oranın ortalama 1,86 çıktığını, standart sapmanın ise 1,40 olduğunu bildirir.Rudkin 2021: laktik asidozda oranın erken dönemde 1 olduğu klasik öğretisi bu çalışmada doğrulanmamıştır; ketoasidozda oran 1 dolayında, laktik asidozda daha yüksek beklenir.
Delta > 2Delta oranı 2 üzerindeAnyon açığı, bikarbonat düşüşünün açıklayabileceğinden fazla artmıştır. Forsal 2022 bunu var olan yüksek bikarbonat durumu olarak tanımlar: eşlik eden metabolik alkaloz veya kronik solunumsal asidozun bikarbonat yükseltmesi.Forsal 2022: bu bant kendi kohortlarında yalnız iki hastada görülmüştür ve yazarlar 2 sınırının doğru eşik olup olmadığını açıkça sorgular; kusma, nazogastrik drenaj ve diüretik öyküsünü sorgulayın.

Sonraki adım

Anyon açığı bir tanı değil, ayırıcı tanıyı daraltan bir hesaptır. Kraut ve Madias 2007, hesabın asit-baz bozukluklarının saptanması ve çözümlenmesi yanında laboratuvar kalite kontrolü ile multipl miyelom, bromür ve lityum alımı gibi durumların yakalanmasında da kullanıldığını belirtir. Bu nedenle yüksek ya da düşük bir değeri klinik tablodan ve kan gazından bağımsız yorumlamayın; anyon açığı referans aralıkta olan bir hastada da metabolik asidoz bulunabilir.

Yüksek anyon açığı bulduğunuzda nedeni sistematik olarak tarayın. Mehta 2008 GOLD MARK kısaltmasını tam bu amaçla önermiştir: glikoller, oksoprolin, L-laktat, D-laktat, metanol, salisilat, böbrek yetmezliği ve ketoasidoz. Normal anyon açıklı asidozda ise Kraut ve Madias 2012, öykü, elektrolit örüntüsü ve serum potasyumunun çoğu hastada ön tanıya ulaştırdığını, yetmediğinde idrar amonyum tahmini, idrar pH değeri ve idrar bikarbonat atılımının ayrım sağladığını yazar.

Albümin düzeltmesini yoğun bakım hastalarında atlamayın. Figge 1998, yoğun bakım hastalarının yüzde kırk dokuzunda serum albümininin 20 g/L altında olduğunu ve her 1 g/L düşüşün ölçülen anyon açığını 0,25 mEq/L düşürdüğünü göstermiştir. Düzeltme yapılmadığında hipoalbüminemi anlamlı bir anyon açıklı asidozu maskeleyebilir. Bu hesaplayıcıda düzeltme potasyumsuz anyon açığı üzerine uygulanır ve referans albümin olarak 4 g/dL kullanılır.

Delta oranını temkinli okuyun. Rastegar 2007, plazmaya kuvvetli asit eklendiğinde anyon açığı artışı ile bikarbonat düşüşü arasında birebir bir ilişki beklendiğini, seçilmiş hastalarda ortalamanın gerçekten bire yakın çıktığını, ancak dağılımın geniş olduğunu ve bu yüzden oranın tek tek hastalarda kullanımının sorunlu olduğunu bildirir. Rudkin 2021 travmaya bağlı erken laktik asidozda ortalama oranı 1,86 ve standart sapmayı 1,40 bulmuş, oranın asidoz süresiyle ilişkili olmadığını göstermiştir. Forsal 2022 ise 2 üst sınırının doğru eşik olup olmadığını açıkça sorgular. Bu satırlar kaynak atıflıdır ve hastaya özel tedavi önerisi içermez; bikarbonat verilmesi, sıvı seçimi ve diyaliz kararı klinik tablo ve kurum protokolü ile birlikte verilir.

Formül

Standart anyon açığı (potasyum hesaba katılmaz):

AG = Na - (Cl + HCO3)

Referans aralık 8-16 mEq/L. Laboratuvar raporlarının çoğu anyon açığını bu biçimde, potasyumsuz hesaplar; bu yüzden hesaplayıcının ilk sekmesi de budur.

Potasyumlu anyon açığı:

AG = (Na + K) - (Cl + HCO3)

Referans aralık 12-20 mEq/L. Potasyum ölçülen katyonlara eklendiği için hem değer hem referans aralık yaklaşık 4 mEq/L yukarı kayar. İki sürümü karıştırmak, normal bir anyon açığını yüksek gibi okumanıza yol açar.

Albümine göre düzeltilmiş anyon açığı (Figge 1998):

Düzeltilmiş AG = AG + 2,5 × (4 - albümin g/dL)

Figge 1998 katsayıyı g/L için 0,25 olarak türetir ve albümin g/dL cinsinden verildiğinde katsayının 2,5 olduğunu belirtir. Referans albümin değeri burada 4 g/dL (40 g/L) alınmıştır. Düzeltme potasyumsuz anyon açığı üzerine uygulanır.

Delta oranı (ΔAG/ΔHCO3):

Delta oranı = (AG - 12) / (24 - HCO3)

Pay, ölçülen anyon açığının 12 mEq/L referans değerinden sapması; payda, bikarbonatın 24 mEq/L referans değerinden düşüşüdür. Pay 12 mEq/L referansını kullandığı için oran potasyumsuz anyon açığı ile hesaplanır. Bikarbonat 24 mEq/L ve üzerindeyken payda sıfır veya negatif olur ve oran tanımsızdır; bu nedenle Delta oranı sekmesinde bikarbonat 4-22 mEq/L aralığıyla sınırlandırılmıştır.

Birimler: sodyum, potasyum, klorür ve bikarbonat mEq/L cinsindendir ve tek değerlikli iyonlar oldukları için mmol/L değerleriyle sayısal olarak aynıdır. Albümin g/dL ile g/L arasında birim düğmesinden çevrilir: 1 g/dL = 10 g/L.

Örnek hesap

Örnek olgu. Kırk dört yaşında hasta, bulantı ve derin solunumla acil servise başvuruyor. Laboratuvar: sodyum 140 mEq/L, potasyum 4 mEq/L, klorür 100 mEq/L, bikarbonat 10 mEq/L, albümin 2 g/dL.

Standart sekme: 140 - (100 + 10) = 30 mEq/L. Değer 8-16 mEq/L referans aralığının üzerindedir, yani yüksek anyon açıklı metabolik asidoz vardır.

Potasyumlu sekme: (140 + 4) - (100 + 10) = 34 mEq/L. Aynı hastada potasyum eklendiğinde değer 4 birim yükselir, ama referans aralık da 12-20 mEq/L olduğu için klinik okuma değişmez. Raporunuza hangi sürümü kullandığınızı yazmanız gerekir.

Albümine düzeltilmiş sekme: albümin 2 g/dL olduğu için düzeltme 2,5 × (4 - 2) = 5 mEq/L. Düzeltilmiş anyon açığı 30 + 5 = 35 mEq/L. Bu hastada asidoz zaten belirgindi, ama aynı düzeltme sınırda bir hastada tabloyu tamamen değiştirir: ölçülen değeri 14 mEq/L olan hipoalbüminemik bir hastada düzeltilmiş değer 19 mEq/L çıkar ve referans aralıktan yüksek banda geçer.

Delta oranı sekmesi: (30 - 12) / (24 - 10) = 18 / 14 = 1,29. Sonuç 0,8 ile 2 arasında olduğu için saf yüksek anyon açıklı asidozla uyumludur, yani eşlik eden ikinci bir metabolik bozukluk için ek kanıt yoktur. Aynı hastanın bikarbonatı 16 mEq/L ve klorürü 95 mEq/L olsaydı oran (29 - 12) / (24 - 16) = 2,13 çıkardı ve eşlik eden metabolik alkaloz düşünülürdü.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

Anyon açığı, kanınızdaki bazı tuzların (sodyum, klor, bikarbonat) miktarlarından hesaplanan bir sayıdır. Doğrudan ölçülen bir madde değildir; ölçülen değerlerden çıkarılan bir farktır ve kanın asit dengesi hakkında ipucu verir.

Bu sayı yükseldiğinde vücutta normalde bulunmayan veya normalden fazla biriken bir asit olabileceği düşünülür. Şeker hastalığının kontrolden çıkması, böbreklerin yeterince çalışmaması, ağır enfeksiyon, bazı ilaç ve zehirlenmeler bu tabloyu yapabilir. Sayının düşük çıkması ise çoğu zaman kanda albümin adlı proteinin azalmasına ya da laboratuvar ölçümüyle ilgili bir soruna bağlıdır.

Sonucun normal olması her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmez. Asit dengesi bozuk olduğu hâlde bu sayının normal çıktığı durumlar vardır, örneğin uzun süren ishalde. Bu yüzden doktorunuz sayıyı tek başına değil, kan gazı ve diğer testlerle birlikte değerlendirir.

Kanınızdaki albümin düşükse hesap yanıltıcı olabilir ve doktorunuz sayıyı albümine göre yeniden hesaplar. Bu düzeltme, gizli kalmış bir asit birikimini görünür kılmak içindir.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz ve tedavinizi değiştirmek için kullanılamaz. Hızlı ve derin nefes alma, bilinç bulanıklığı, sürekli kusma, karın ağrısı veya idrarın azalması gibi belirtileriniz varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurun ya da 112 acil çağrı numarasını arayın.

Sık sorulan sorular

Potasyumlu sürümü mü, potasyumsuz sürümü mü kullanmalıyım?

Laboratuvar raporlarının çoğu anyon açığını potasyumsuz hesaplar ve referans aralığı 8-16 mEq/L olarak verir; hesaplayıcının ilk sekmesi de budur. Potasyumu eklerseniz hem değer hem referans aralık yaklaşık 4 mEq/L yukarı kayar ve aralık 12-20 mEq/L olur. Hangi sürümü kullanırsanız kullanın, değeri o sürümün kendi aralığıyla karşılaştırın ve rapora hangisini kullandığınızı yazın; en sık yapılan hata, potasyumlu bir değeri potasyumsuz aralıkla okuyup normal bir anyon açığını yüksek sanmaktır.

Albümin düzeltmesini ne zaman yapmalıyım?

Serum albümini 4 g/dL değerinin belirgin altındaysa her zaman yapın. Figge 1998, yoğun bakım hastalarında hipoalbümineminin yaygın olduğunu ve albüminin negatif yüklü bir protein olarak anyon açığına katkı verdiğini göstermiştir; albümin düştükçe ölçülen anyon açığı gerçek durumu olduğundan düşük gösterir. Albümin 2 g/dL olan bir hastada düzeltme 5 mEq/L kadardır ve referans aralıkta görünen bir değeri yüksek banda taşıyabilir. Albümin 4 g/dL ise düzeltme terimi sıfırdır ve iki sekme aynı sonucu verir.

Delta oranı neden bikarbonat 24 mEq/L ve üzerindeyken hesaplanmıyor?

Formülün paydası 24 - HCO3 olduğu için bikarbonat tam 24 mEq/L iken payda sıfır olur ve bölme tanımsızdır; 24 üzerindeyken payda negatife döner ve oran anlamsız bir işaret alır. Zaten oran, bikarbonatın düştüğü bir metabolik asidoz tablosunda kullanılmak üzere tanımlanmıştır. Bu yüzden Delta oranı sekmesinde bikarbonat 4-22 mEq/L aralığıyla sınırlandırılmıştır; bu aralığın dışında bir değer girdiğinizde alan size aralığı hatırlatır.

Delta oranı tek başına karışık asit-baz bozukluğu tanısı koydurur mu?

Koydurmaz. Rastegar 2007, oranın ortalamasının seçilmiş hastalarda bire yakın olduğunu ama dağılımının geniş olduğunu, bu nedenle tek tek hastalarda kullanımının sorunlu olduğunu açıkça yazar. Rudkin 2021 erken laktik asidozda ortalama oranı 1,86 ve standart sapmayı 1,40 bulmuştur; yani aynı klinik tabloda oran geniş bir aralığa yayılır. Forsal 2022 ise 2 üst sınırının doğru eşik olup olmadığını sorgular. Oranı kan gazı, laktat, keton, böbrek fonksiyonu ve klinik tablo ile birlikte, yönlendirici bir ipucu olarak kullanın.

Anyon açığı normalse metabolik asidozu dışlamış olur muyum?

Hayır. Normal anyon açıklı (hiperkloremik) metabolik asidozda bikarbonat düşerken klorür yükselir ve anyon açığı değişmeden kalır; uzun süren ishal, renal tübüler asidoz, asetazolamid ve büyük hacimli izotonik salin infüzyonu bu tabloyu yapar. Kraut ve Madias 2012 bu grubun ayırıcı tanısına sistematik bir yaklaşım tanımlar. Ayrıca hipoalbüminemi, gerçekte var olan bir anyon açıklı asidozu referans aralıkta gösterebilir; bu yüzden albümini düşük hastada düzeltilmiş değeri de hesaplayın.

Kaynaklar

  1. 1.Kraut JA, Madias NE. Serum anion gap: its uses and limitations in clinical medicine. Clin J Am Soc Nephrol. 2007;2(1):162-174. (Anyon açığı tanımı, referans aralığın yöntem ve kişiler arası değişkenliği, yüksek ve düşük değerlerin nedenleri.) doi.org/10.2215/CJN.03020906(yeni sekmede açılır)
  2. 2.Figge J, Jabor A, Kazda A, Fencl V. Anion gap and hypoalbuminemia. Crit Care Med. 1998;26(11):1807-1810. (Albümin düzeltmesi: g/L için 0,25, g/dL için 2,5 katsayısı.) doi.org/10.1097/00003246-199811000-00019(yeni sekmede açılır)
  3. 3.Rastegar A. Use of the delta AG / delta HCO3 ratio in the diagnosis of mixed acid-base disorders. J Am Soc Nephrol. 2007;18(9):2429-2431. (Oranın ortalamasının bire yakın, dağılımının geniş olduğu ve hasta düzeyinde temkinle kullanılması gerektiği.) doi.org/10.1681/ASN.2006121408(yeni sekmede açılır)
  4. 4.Berend K, de Vries AP, Gans RO. Physiological approach to assessment of acid-base disturbances. N Engl J Med. 2014;371(15):1434-1445. (Asit-baz bozukluklarına basamaklı yaklaşım ve anyon açığının bu basamaklardaki yeri.) doi.org/10.1056/NEJMra1003327(yeni sekmede açılır)
  5. 5.Mehta AN, Emmett JB, Emmett M. GOLD MARK: an anion gap mnemonic for the 21st century. Lancet. 2008;372(9642):892. (Yüksek anyon açıklı metabolik asidoz nedenlerinin güncel kısaltması.) doi.org/10.1016/S0140-6736(08)61398-7(yeni sekmede açılır)
  6. 6.Kraut JA, Madias NE. Differential diagnosis of nongap metabolic acidosis: value of a systematic approach. Clin J Am Soc Nephrol. 2012;7(4):671-679. (Normal anyon açıklı asidozun ayırıcı tanısı ve idrar temelli testlerin yeri.) doi.org/10.2215/CJN.09450911(yeni sekmede açılır)
  7. 7.Forsal I, Bodelsson M, Wieslander A, et al. Analysis of acid-base disorders in an ICU cohort using a computer script. Intensive Care Med Exp. 2022;10(1):11. (Delta oranı formülü, 0,4 ve 2 sınırları ile bu sınırların tartışmalı yönü.) doi.org/10.1186/s40635-022-00437-8(yeni sekmede açılır)
  8. 8.Rudkin SE, Grogan TR, Treger RM. The delta anion gap / delta bicarbonate ratio in early lactic acidosis: time for another delta? Kidney360. 2021;2(1):20-25. (Erken laktik asidozda ortalama oran 1,86, standart sapma 1,40; birin altı ve iki üzeri okumaların anlamı.) doi.org/10.34067/KID.0000842019(yeni sekmede açılır)
  9. 9.Fenves AZ, Emmett M. Approach to patients with high anion gap metabolic acidosis: Core Curriculum 2021. Am J Kidney Dis. 2021;78(4):590-600. (Yüksek anyon açıklı metabolik asidoza güncel klinik yaklaşım derlemesi.) doi.org/10.1053/j.ajkd.2021.02.341(yeni sekmede açılır)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 8 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.

Anyon Gap Hesaplama (Delta Oranı) | EczAI Hekim