Kt/V

Diyaliz Yeterliliği (Kt/V) Hesaplama

Q: Üre yerine BUN girebilir miyim?

Evet. Her iki üre alanındaki birim düğmesinden BUN mg/dL seçebilirsiniz. BUN ürenin yalnız azot içeriğidir: ürenin molekül ağırlığı 60, içindeki iki azotun ağırlığı 28 olduğu için üre (mg/dL) = BUN (mg/dL) × 2,14 olur. Kt/V formülünde üre yalnız sonrası/öncesi oranı olarak yer aldığından, iki değeri de aynı birimde girdiğiniz sürece sonuç değişmez. Önemli olan tek şey, öncesi ve sonrası örnekleri aynı laboratuvarın aynı yöntemiyle ölçülmüş olmasıdır.

Q: URR ile Kt/V arasındaki fark nedir?

İkisi de aynı iki üre değerinden hesaplanır, ancak URR yalnız yüzde kaç azalma olduğunu söyler. Kt/V buna ek olarak seans süresini (üre üretimi düzeltmesi) ve çekilen sıvı hacmini (hacim düzeltmesi) hesaba katar. Bu yüzden ikisi arasında sabit bir çevrim yoktur: aynı URR değeri, farklı ultrafiltrasyon hacimleriyle farklı Kt/V verir. Hesaplayıcının ikinci örneği bunu gösterir; URR tam %65 olduğu hâlde spKt/V 1,22 ile hedefin altında kalır.

Q: Diyaliz sonrası kan örneğini ne zaman almalıyım?

Örnek seans biterken, damar yolu resirkülasyonunun etkisi giderilerek alınmalıdır. Doğrudan alınan örnek temizlenmiş kanla seyreldiği için üreyi olduğundan düşük, dolayısıyla Kt/V değerini olduğundan yüksek gösterir; yaygın uygulama kan pompasını yavaşlatıp örneği ondan sonra almaktır. Örneği geciktirmek de sorun yaratır: dokulardan kana üre geri tepmesi başladığı için bu kez tek havuzlu Kt/V olduğundan düşük hesaplanır. Beklenmedik biçimde yüksek veya düşük bir sonuçta önce örnekleme tekniğini sorgulayın.

Q: Hedef neden 1,4, daha yüksek doz daha iyi değil mi?

HEMO çalışması (Eknoyan 2002) bunu doğrudan sınamıştır. Haftada üç seans diyaliz alan 1846 hasta standart ve yüksek doz kollarına ayrılmış, standart kolda ortalama spKt/V 1,32, yüksek doz kolunda 1,71 elde edilmiştir. Herhangi bir nedene bağlı ölüm için yüksek doz kolunun göreli riski 0,96 (yüzde 95 güven aralığı 0,84-1,10; p = 0,53) bulunmuş, yani ek doz yarar sağlamamıştır. KDOQI 2015 hedefi 1,4 olarak belirlerken asgari sınır olan 1,2 için bir güvenlik payı bırakır; amaç dozu sınırsız yükseltmek değil, seanslar arası değişkenlikte sınırın altına düşmemektir.

Q: Tek havuzlu Kt/V ile dengelenmiş Kt/V aynı şey mi?

Değildir. Bu sayfadaki hesap tek havuzlu (sp) Kt/V verir ve üreyi vücutta tek bir bölmede varsayar. Seans bittikten sonra dokulardan kana üre geri teptiği için gerçek temizlenme daha düşüktür; bunu yansıtan ölçüt dengelenmiş (e) Kt/V değeridir ve daima tek havuzlu değerin altındadır. HEMO çalışmasında standart kolda spKt/V 1,32 iken eKt/V 1,16, yüksek doz kolunda 1,71 iken 1,53 ölçülmüştür. Kurumunuz eKt/V raporluyorsa hedef eşiklerini de o ölçüte göre tanımlamanız gerekir, bu sayfadaki 1,2 ve 1,4 sınırları tek havuzlu değer içindir.

Daugirdas 2. nesil formülüyle tek havuzlu Kt/V ve URR hesaplayın: üre veya BUN girişi, seans süresi, ultrafiltrasyon ve KDOQI 1,2 ile 1,4 eşikleri.

Güncelleme 8 Eylül 2026
5 kaynak

Sonucu nasıl yorumlarsınız?

Evre / aralık	Anlamı	Kılavuz yaklaşımı
Hedef dozspKt/V ≥ 1,4	Seans, haftada üç seans hemodiyaliz için tanımlanan hedef doza ulaşmıştır. Hedefin asgari sınırın üzerine konmasının nedeni, seanslar arası değişkenlikte teslim edilen dozun 1,2 sınırının altına düşmesini önlemektir.	KDOQI 2015: hedef spKt/V 1,4 karşılandığında dozu daha da yükseltmek için gerekçe aranır; HEMO çalışması (Eknoyan 2002) ortalama spKt/V değerini 1,32 yerine 1,71 yapmanın mortaliteyi azaltmadığını göstermiştir.
Asgari dozspKt/V 1,20-1,39	Teslim edilen doz asgari sınırın üzerindedir ancak hedefin altındadır. Bu bantta küçük bir süre kaybı veya kan akım hızı düşüşü seansı doğrudan 1,2 sınırının altına indirebilir.	KDOQI 2015: seans süresi, kan ve diyalizat akım hızları, diyalizör yüzeyi ve damar yolu performansı gözden geçirilerek hedefe yaklaşılması planlanır.
Hedefin altındaspKt/V < 1,2	Teslim edilen doz, kılavuzun tanımladığı en düşük değerin altındadır. Owen 1993, 13.473 hastalık kohortunda üre azalma oranı %65-69 olan gruba göre %55-59 bandında ölüm için olasılık oranını 1,28, %55 altında 1,39 bulmuştur.	KDOQI 2015: önce ölçüm ve örnekleme hatası dışlanır, ardından seans süresinin uzatılması, kan akım hızının artırılması, diyalizör değişimi veya damar yolunun değerlendirilmesi ele alınır.
URR ölçütüURR ≥ %65	Üre azalma oranı, spKt/V ile birlikte raporlanan ikinci yeterlilik ölçütüdür. Ultrafiltrasyonu ve seans içi üre üretimini hesaba katmadığı için Kt/V ile birebir çevrilemez; aynı URR değeri farklı ultrafiltrasyon hacimlerinde farklı Kt/V verir.	KDOQI 2006 güncellemesi asgari dozu spKt/V 1,2 ve buna denk gelen URR %65 olarak tanımlamış, 2015 güncellemesi ise dozu spKt/V üzerinden ifade etmiştir; kalite ölçüm sistemlerinde iki ölçüt hâlâ birlikte kullanılır.

Sonraki adım

KDOQI 2015 güncellemesi, haftada üç seans hemodiyaliz alan hastalarda hedef tek havuzlu Kt/V değerini 1,4, en düşük teslim edilmiş değeri ise 1,2 olarak tanımlar. Hedefin asgari sınırın üzerine konması bilinçlidir: seans süresi, kan akım hızı, damar yolu performansı ve örnekleme tekniği seanstan seansa değiştiği için doğrudan 1,2 hedeflenirse ölçümlerin önemli bölümü sınırın altına düşer. Tek bir seansın sonucu tedavi değişikliği için tek başına yeterli değildir; kılavuz dozun düzenli aralıklarla ölçülmesini ve eğilimin izlenmesini esas alır.

Dozu daha da yükseltmenin yararı gösterilmemiştir. HEMO çalışması (Eknoyan 2002), haftada üç seans diyaliz alan 1846 hastayı standart ve yüksek doz kollarına ayırmış, standart kolda ortalama spKt/V 1,32 ve URR %66,3, yüksek doz kolunda spKt/V 1,71 ve URR %75,2 elde etmiştir. Herhangi bir nedene bağlı ölüm için yüksek doz kolunun göreli riski 0,96 (yüzde 95 güven aralığı 0,84-1,10; p = 0,53) bulunmuş, yani ek doz mortaliteyi azaltmamıştır. Bu nedenle hedefin üzerindeki bir sonuç kendiliğinden daha iyi bir tedavi anlamına gelmez.

Sonucu yorumlamadan önce ölçümün kendisini denetleyin. Diyaliz sonrası kan örneği doğrudan alındığında, damar yolu resirkülasyonu ve kardiyopulmoner resirkülasyon nedeniyle temizlenmiş kanla seyrelme olur, ölçülen üre olduğundan düşük ve Kt/V olduğundan yüksek çıkar; bu yüzden örnek yaygın uygulamada kan pompası yavaşlatılarak (yavaş akım yöntemi) alınır. Örnek geciktirildiğinde ise dokulardan kana üre geri tepmesi (rebound) başlar ve bu kez tek havuzlu Kt/V olduğundan düşük hesaplanır. Ayrıca formüldeki t reçete edilen değil gerçekleşen süredir, W ise kuru ağırlık hedefi değil seans sonrası ölçülen ağırlıktır.

Tek havuzlu (single pool, sp) Kt/V, üreyi vücutta tek bir bölmede varsayar ve seans sonrası geri tepmeyi hesaba katmaz; dengelenmiş (equilibrated, e) Kt/V ise geri tepme sonrası ulaşılan gerçek temizlenmeyi yansıtır ve daima daha düşüktür. HEMO çalışmasında standart kolda spKt/V 1,32 iken eKt/V 1,16, yüksek doz kolunda spKt/V 1,71 iken eKt/V 1,53 ölçülmüştür; yani iki ölçüt arasındaki fark yaklaşık 0,15-0,20 düzeyindedir. Bu sayfa yalnız tek havuzlu değeri hesaplar, kurumunuz eKt/V raporluyorsa iki değeri karıştırmayın.

Formülün geçerlilik sınırlarını hatırlayın. Daugirdas 1993 ikinci nesil denklemi Kt/V 0,7 ile 2,1 arasında değişen modelleme seanslarında sınamıştır; bu aralığın dışındaki değerlerde hata payı artar. Denklem haftada üç seans hemodiyaliz için türetilmiştir, farklı sıklıklarda ve gece diyalizinde standart Kt/V gibi başka ölçütler kullanılır; periton diyalizinde yeterlilik haftalık Kt/V üzerinden tanımlanır ve bu formül uygulanmaz. Rezidüel böbrek fonksiyonu olan hastalarda diyaliz dışı üre temizlenmesi bu hesaba girmez. Bu satırlar kaynak atıflıdır ve hastaya özel tedavi önerisi içermez; reçete değişikliği klinik tablo, damar yolu değerlendirmesi ve merkez protokolü ile birlikte kararlaştırılır.

Formül

Daugirdas 2. nesil, tek havuzlu değişken hacimli Kt/V (Daugirdas 1993):

Kt/V = -ln(R - 0,008 × t) + (4 - 3,5 × R) × UF / W

R = diyaliz sonrası üre / diyaliz öncesi üre (sonrası/öncesi oranı)

t = gerçekleşen seans süresi (saat)

UF = seans boyunca çekilen ultrafiltrasyon hacmi (litre)

W = diyaliz sonrası vücut ağırlığı (kg)

ln doğal logaritmadır; formüldeki 0,008 × t terimi seans sırasındaki üre üretimini, (4 - 3,5 × R) × UF / W terimi ise sıvı çekilmesinin hacim üzerindeki etkisini düzeltir.

Üre azalma oranı (URR): URR = (1 - R) × 100

Aynı iki üre değerinden hesaplanır, ancak seans süresini ve ultrafiltrasyonu içermez.

Birinci nesil yazılış Kt/V = -ln(R - 0,008 × t - f × UF / W) biçimindeydi ve 0,7-1,3 aralığında f = 1,0 alınıyordu. Daugirdas 1993, bu yazılışın Kt/V 1,3 değerinin üzerine çıktığında dozu olduğundan yüksek gösterdiğini, ikinci nesil formülün ise Kt/V 0,7 ile 2,1 arasında değişen 500 modelleme seansında bu sapmayı ortadan kaldırdığını bildirir.

Oran birimden bağımsızdır: R hem üre hem BUN ile aynı çıkar, çünkü BUN ürenin yalnız azot içeriğidir ve üre (mg/dL) = BUN (mg/dL) × 2,14 ilişkisiyle ölçeklenir. Birim düğmesi bu yüzden hesabı değiştirmez, yalnız laboratuvarınızın yazdığı sayıyı olduğu gibi girmenizi sağlar.

Eşikler: KDOQI 2015 güncellemesi haftada üç seans hemodiyalizde hedef spKt/V değerini 1,4, en düşük teslim edilmiş spKt/V değerini 1,2 olarak tanımlar. Buna eşlik eden üre azalma oranı ölçütü URR %65 ve üzeridir.

Örnek hesap

Örnek 1

Haftada üç seans hemodiyaliz alan hasta; seans öncesi üre 100 mg/dL (BUN 46,7 mg/dL), seans sonrası üre 30 mg/dL (BUN 14,0 mg/dL), gerçekleşen seans süresi 4 saat, çekilen ultrafiltrasyon 2 litre, diyaliz sonrası ağırlık 70 kg.

R = 30 / 100 = 0,30. Logaritma terimi: R - 0,008 × 4 = 0,30 - 0,032 = 0,268 ve -ln(0,268) = 1,3168.

Ultrafiltrasyon terimi: (4 - 3,5 × 0,30) × 2 / 70 = 2,95 × 0,02857 = 0,0843.

Kt/V = 1,3168 + 0,0843 = 1,4011, yani 1,40. Üre azalma oranı URR = (1 - 0,30) × 100 = %70,0.

Sonuç KDOQI 2015 güncellemesinin haftada üç seans hemodiyaliz için tanımladığı 1,4 hedef dozuna ulaşır ve URR de %65 ölçütünün üzerindedir.

Örnek 2, sınırdaki seans

Aynı hastada seans sonrası üre 30 yerine 35 mg/dL ölçülseydi R = 0,35 ve URR tam %65,0 olurdu. Logaritma terimi -ln(0,35 - 0,032) = -ln(0,318) = 1,1457; ultrafiltrasyon terimi (4 - 1,225) × 2 / 70 = 0,0793; Kt/V = 1,2250, yani 1,22.

İki örnek aynı seans süresi ve aynı ultrafiltrasyon hacmiyle yapılmasına rağmen 1,40 ile 1,22 arasında ayrışır. URR ölçütü tam karşılandığında bile spKt/V hedef dozun altında kalabilir; iki ölçütü birlikte raporlamanın nedeni budur.

Örnek 3, birim değişimi

Birinci örnekteki laboratuvar BUN raporlasaydı üre alanlarının birim düğmesinden BUN mg/dL seçilir ve 46,73 ile 14,02 girilirdi. R = 14,02 / 46,73 = 0,3000 çıkar ve Kt/V yine 1,40 olur, çünkü formülde üre yalnız oran olarak yer alır.

Hastanıza nasıl anlatırsınız?

Hastanıza aktarabileceğiniz sade bir özet

Kt/V, bir diyaliz seansının kanınızı ne kadar temizlediğini gösteren bir ölçüdür. Hesap için seanstan hemen önce ve seans biterken alınan iki kan örneğindeki üre değeri, seansın kaç saat sürdüğü, sizden çekilen sıvı miktarı ve seans sonrası kilonuz kullanılır.

Üre, vücudun protein kullanırken ürettiği bir atık maddedir. Diyaliz sırasında bu maddenin kandaki düzeyi düşer; ne kadar çok düştüyse seans o kadar iyi temizlemiş demektir. Aynı iki kan örneğinden hesaplanan üre azalma oranı (URR) da benzer bir bilgi verir ve yüzde olarak yazılır.

Yaygın kullanılan hedef, haftada üç kez diyalize giren hastalar için her seansta Kt/V değerinin 1,4 olması, en azından 1,2 sınırının altına düşmemesidir. Üre azalma oranı için karşılık gelen ölçüt yüzde 65 ve üzeridir. Sayının hedefin altında çıkması her zaman tedavinin yetersiz olduğu anlamına gelmez; kan örneğinin yanlış zamanda alınması, seansın alarm nedeniyle kısa kesilmesi veya damar yolunun iyi çalışmaması da sonucu düşürebilir.

Sayının hedeften yüksek olması ise otomatik olarak daha iyi bir tedavi demek değildir. Büyük bir araştırmada dozu daha da artırmanın yaşam süresine ek katkı sağlamadığı görülmüştür. Bu yüzden tek bir seansın sonucuna değil, zaman içindeki eğilime bakılır.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı koymaz ve tedavinizi değiştirmek için kullanılamaz. Diyaliz sürenizi kısaltmak veya seans atlamak istiyorsanız kararı kendi başınıza vermeyin, diyaliz ekibinizle konuşun.

Sık sorulan sorular

Üre yerine BUN girebilir miyim?

Evet. Her iki üre alanındaki birim düğmesinden BUN mg/dL seçebilirsiniz. BUN ürenin yalnız azot içeriğidir: ürenin molekül ağırlığı 60, içindeki iki azotun ağırlığı 28 olduğu için üre (mg/dL) = BUN (mg/dL) × 2,14 olur. Kt/V formülünde üre yalnız sonrası/öncesi oranı olarak yer aldığından, iki değeri de aynı birimde girdiğiniz sürece sonuç değişmez. Önemli olan tek şey, öncesi ve sonrası örnekleri aynı laboratuvarın aynı yöntemiyle ölçülmüş olmasıdır.

URR ile Kt/V arasındaki fark nedir?

İkisi de aynı iki üre değerinden hesaplanır, ancak URR yalnız yüzde kaç azalma olduğunu söyler. Kt/V buna ek olarak seans süresini (üre üretimi düzeltmesi) ve çekilen sıvı hacmini (hacim düzeltmesi) hesaba katar. Bu yüzden ikisi arasında sabit bir çevrim yoktur: aynı URR değeri, farklı ultrafiltrasyon hacimleriyle farklı Kt/V verir. Hesaplayıcının ikinci örneği bunu gösterir; URR tam %65 olduğu hâlde spKt/V 1,22 ile hedefin altında kalır.

Diyaliz sonrası kan örneğini ne zaman almalıyım?

Örnek seans biterken, damar yolu resirkülasyonunun etkisi giderilerek alınmalıdır. Doğrudan alınan örnek temizlenmiş kanla seyreldiği için üreyi olduğundan düşük, dolayısıyla Kt/V değerini olduğundan yüksek gösterir; yaygın uygulama kan pompasını yavaşlatıp örneği ondan sonra almaktır. Örneği geciktirmek de sorun yaratır: dokulardan kana üre geri tepmesi başladığı için bu kez tek havuzlu Kt/V olduğundan düşük hesaplanır. Beklenmedik biçimde yüksek veya düşük bir sonuçta önce örnekleme tekniğini sorgulayın.

Hedef neden 1,4, daha yüksek doz daha iyi değil mi?

HEMO çalışması (Eknoyan 2002) bunu doğrudan sınamıştır. Haftada üç seans diyaliz alan 1846 hasta standart ve yüksek doz kollarına ayrılmış, standart kolda ortalama spKt/V 1,32, yüksek doz kolunda 1,71 elde edilmiştir. Herhangi bir nedene bağlı ölüm için yüksek doz kolunun göreli riski 0,96 (yüzde 95 güven aralığı 0,84-1,10; p = 0,53) bulunmuş, yani ek doz yarar sağlamamıştır. KDOQI 2015 hedefi 1,4 olarak belirlerken asgari sınır olan 1,2 için bir güvenlik payı bırakır; amaç dozu sınırsız yükseltmek değil, seanslar arası değişkenlikte sınırın altına düşmemektir.

Tek havuzlu Kt/V ile dengelenmiş Kt/V aynı şey mi?

Değildir. Bu sayfadaki hesap tek havuzlu (sp) Kt/V verir ve üreyi vücutta tek bir bölmede varsayar. Seans bittikten sonra dokulardan kana üre geri teptiği için gerçek temizlenme daha düşüktür; bunu yansıtan ölçüt dengelenmiş (e) Kt/V değeridir ve daima tek havuzlu değerin altındadır. HEMO çalışmasında standart kolda spKt/V 1,32 iken eKt/V 1,16, yüksek doz kolunda 1,71 iken 1,53 ölçülmüştür. Kurumunuz eKt/V raporluyorsa hedef eşiklerini de o ölçüte göre tanımlamanız gerekir, bu sayfadaki 1,2 ve 1,4 sınırları tek havuzlu değer içindir.

Kaynaklar

1.Daugirdas JT. Second generation logarithmic estimates of single-pool variable volume Kt/V: an analysis of error. J Am Soc Nephrol. 1993;4(5):1205-1213. (Hesaplayıcının kullandığı formül, birinci nesil yazılışla karşılaştırma ve 0,7-2,1 aralığındaki doğrulama.) doi.org/10.1681/ASN.V451205(yeni sekmede açılır)
2.National Kidney Foundation. KDOQI Clinical Practice Guideline for Hemodialysis Adequacy: 2015 Update. Am J Kidney Dis. 2015;66(5):884-930. (Haftada üç seans hemodiyalizde hedef spKt/V 1,4 ve en düşük teslim edilmiş spKt/V 1,2.) doi.org/10.1053/j.ajkd.2015.07.015(yeni sekmede açılır)
3.National Kidney Foundation. Clinical Practice Guidelines for Hemodialysis Adequacy, Update 2006. Am J Kidney Dis. 2006;48(Suppl 1):S2-S90. (Asgari dozun spKt/V 1,2 ve buna denk gelen URR %65 olarak tanımlanması.) doi.org/10.1053/j.ajkd.2006.03.051(yeni sekmede açılır)
4.Eknoyan G, Beck GJ, Cheung AK, et al. Effect of dialysis dose and membrane flux in maintenance hemodialysis (HEMO Study). N Engl J Med. 2002;347(25):2010-2019. (Standart ve yüksek doz kollarının spKt/V, eKt/V ve URR değerleri ile mortalite sonucu.) doi.org/10.1056/NEJMoa021583(yeni sekmede açılır)
5.Owen WF Jr, Lew NL, Liu Y, Lowrie EG, Lazarus JM. The urea reduction ratio and serum albumin concentration as predictors of mortality in patients undergoing hemodialysis. N Engl J Med. 1993;329(14):1001-1006. (Üre azalma oranı bantlarına göre ölüm olasılık oranları.) doi.org/10.1056/NEJM199309303291404(yeni sekmede açılır)

İlgili hesaplayıcılar

Rapor Asistanı

İlaç raporunuz eczaneden geri dönmesin

Rapor Asistanı, ilacı ve tanıyı seçtiğinizde SUT'un istediği her kriteri sorar; eksik kalanı imzadan önce gösterir. Hesaplayıcı sonucu bu akışa girmez, raporu siz onaylarsınız.

Rapor Asistanına başvurun

Sorumluluk reddi

Son güncelleme: 8 Eylül 2026.

Bu hesaplayıcı sağlık profesyonellerine yöneliktir ve yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sonuç; muayenenin, hekimin klinik değerlendirmesinin ve güncel kılavuzların yerine geçmez, tek başına tanı veya tedavi kararı olarak kullanılamaz. Girilen değerlerin doğruluğu ile sonucun hastaya uygunluğunu değerlendirme sorumluluğu kullanıcıya aittir. Hesaplama, sayfada belirtilen kaynaklara dayanır; kılavuzlar güncellendiğinde içerik gecikmeli güncellenebilir.